Enternasyonal OLARAK
Kooperatifçilik, birkaç ülkeyle sınırlanmış, izole edilmiş bir olgu değildir; kooperatifçilik önemli bir dünya hareketidir. Kooperatifler, tüm dünyada, tüm anakaralarda temsil edilmektedirler. Dünyanın ilk 300 kooperatifi, iş hacimleri bakımından dünya ekonomisinin 9.cu ekonomisine eşdeğer bir ciroya sahiptirler. Kooperatif girişimlerle doğrudan ilgili insan sayısının 3 milyar civarında olduğu tahmin edilmektedir. Birleşmiş Milletler, dünya nüfusunun yarısının yaşamının kooperatif işletmelerle anlamlı bir şekilde bağlantılı olduğunu belirtmektedir.
Uluslar arası kooperatifler birliği (ICA), tüm dünya kooperatiflerini birleştiren, temsil eden ve yardım eden , sivil ve bağımsız bir birliktir. 1895’de Londra’da kurulan ICA, 96 ülkeden ve ekonominin tüm sektörlerinde 258 ulusal birlik üyeyi ile temsil etmektedir . Bu kooperatiflerin tümü, dünyada 1 milyar civarında üyeye sahiptirler. Ayni zamanda onlar 100 milyondan fazla insan çalıştırmaktadırlar.
Büyüklüğü, faaliyeti, orijini oldukça farklı olan kooperatifler, Uluslararası kooperatifler birliği tarafından tanımlanmış ve 1995’de Manchester’de kabul edilmiş Uluslararası kooperatif kimliği deklarasyonu ile ilan edilmiş, kooperatif ilkelerini ve değerlerini paylaşırlar.
Dünya düzeyinde kooperatiflerin sosyo-ekonomik ağırlığını açıklamak amacıyla ICA, dünyada ilk 300 kooperatif sınıflamasını gerçekleştirdi. Bu çalışmanın son baskısı 2008 yılı iş hacimleri temel alınarak yayınlandı.
ICA, kooperatiflerin uluslararası düzeyde tanınması için Birleşmiş Milletler (BM) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ile sıkı ilişkiler sürdürdü. Birleşmiş Milletler, 18 Aralık 2009’da , 2012’yi Uluslararası kooperatifler yılı (UKY) ilan ederek, sosyal ve ekonomik kalkınmanın faktörü olarak, özellikle fakirliğin azaltılması, istihdam yaratma ve toplumsal bütünleşme konularında, kooperatif modeli kabul etti.
Daha fazla bilgi için bkz : www.ica.coop
Global 300, DÜNYADA EN BÜYÜK 300 KOOPERATİF SINIFLAMASI
Global 300, dünya düzeyinde yedi sektördeki en büyük 300 kooperatifi analiz eder : tarım/ormancılık, bankacılık /kredi birlikleri, tüketim /perakende ticaret, sigorta, işçi/sanayi, sağlık, hizmetler ve diğerleri. Kooperatifler, dünyayı finansal krizden kurtarmamışlardır, fakat hiç olmazsa kooperatif modelin özellikleri, bu şirketlerin hayatta kalmasını ve gelişmesini izin vermişlerdir.
2008’de Global300’de analiz edilen kooperatiflerin iş hacimleri 1, 1 trilyon ABD Dolarına ulaşmıştır. 2008’de Global300 kooperatiflerinin iş hacmi, 2007’ye göre, % 14 büyümüştür. 2007’de Global300 sıralamasına giremeyen finans sektöründe çalışan pek çok kooperatif grup, 2008 sıralamasına rahatlıkla girebilmişlerdir. Örneğin bir önceki yılda 774. sırada olan “Crédit Agricole Group” (Fransa) 2. sıraya; 779 sırada olan “Groupama” 7. sıraya yükselmiştir.
Global300’de en fazla kooperatifin yer aldığı ülkeler Fransa, ABD, Japonya, Almanya ve Hollanda’dır. 2008 verilerine göre, Global300’ün toplam iş hacminin yüzde 75’i şu üç sektördeki kooperatiflerce sağlamaktadır : tarım/gıda (% 30), perakende ticaret (% 23), sigorta (%22), bankacılık (% 19)’dır (Bkz. http://www.global300.coop/en/GICS).
Örneğin Fransız kooperatifleri Global300’ün iş hacminin % 28’ini gerçekleştirmektedirler. Global 300 içinde en iyi temsil edilmiş Fransız kooperatifleri tarım (Covea, Invivo, Terrena), ticaret (E. Leclerc, Système U, Groupe Chèque Déjeuner) ve fransız bankacılığın üç grubu ile banka (Crédit Agricole, BPCE et Crédit Mutuel) sektörleridir .
Uluslararası kooperatif bankaları örgütü, “The International Co-operative Banking Association (ICBA)” başkanı Jean-Louis Bancel, “son mali krizin, kooperatif bankaları açısından yerinde ve uygun model olduğunu gösterdiğini” belirtmektedir[2].
uluslararası TANINMAYA DOĞRU UZUN BİR YÜRÜYÜŞ
Uluslararası kooperatifler yılı ilanı, Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) ve üyeleri tarafından yapılmış uzun bir lobi çalışmasının ürünüdür. 2002’de kooperatifler hakkında ILO Tavsiyesi’nin kabulü, hiç kuşkusuz, uluslararası düzeyde kooperatiflerin tanınmasında bir dönüm noktasıdır.
1999’dan beri dikkati çeken yeni küresel standart (norm), kooperatiflerin karşılıklı yardımlaşma potansiyelinin daha iyi gelişmesine izin verecek, onları güncel sosyo-ekonomik sorunlara karşı daha iyi bir pozisyona sokacak ve küresel piyasada rekabet etmesine yardımcı olacaktır. Uluslararası Çalışma Örgütü, dünya çapında kooperatiflerin teşvikini amaçlayan 193 sayılı Tavsiyesi’ni Haziran 2002’de kabul etti. Bu Tavsiye, bir kooperatif için kabul edilebilir tek tanım olduğunu, bunun da Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin Kooperatif Kimlik Deklarasyonu’nda bildirilen ilkeler olduğunu vurgular.
Uluslararası Çalışma Örgütü ile Uluslararası Kooperatifler Birliği arasındaki iş arkadaşlığı, şubat 2004’de imzalanan bir protokol anlaşmasıyla güçlendirildi : bu anlaşmanın temel gerekçesi, BM’in Binyıl kalkınma amaçlarının gerçekleşmesine etkili olarak katkıda bulunabilmek için ortak bir kooperatif gündemini uygulamaya koymaktır.
Uluslararası Kooperatifler Birliği, 1923’den beri Temmuz ayının ilk cumartesi gününü, “uluslararası kooperatifler günü” olarak kutlamaktadır. 1992’de Birleşmiş Milletler, her yılın Temmuz ayının ilk cumartesini resmen uluslararası kooperatifler günü olarak kabul etti.
AVRUPA
2010’da, Uluslararası Kooperatifler Birliği (ACI)’nin Avrupa bölgesindeki “Cooperatives Europe” a üye 37 Avrupa ülkesinde, 5,4 milyon işçi çalıştıran 160 000 kooperatif ve 123 milyon kooperatifçi üye hesaplanmıştır.
“Cooperatives Europe”a üye 37 ülkede kooperatif işletme sayıları bakımından İtalya (41 552 kooperatif), İspanya (24 276 kooperatif) ve Fransa (21 000 kooperatif) ilk sıradaki ülkelerdir. Avrupa’daki kooperatif işletmelerin yarısından fazlası bu üç ülkededir.
Fransız kooperatif hareketi, 23 milyondan fazla üyesi ile kooperatifçi sayısı bakımından lider figür oluşturmaktadır, onu Almanya (20 509 973) ve İtalya (13 063 419) izlemektedir. Bu üç ülke, ayni zamanda, çalıştırdıkları işçi sayısı bakımından da farklılık göstermektedirler. Kooperatifler İtalya’da bir milyondan fazla işçi, Fransa’da bir milyona yakın işçi, Almanya’da 830 000’den fazla işçi çalıştırmaktadır. İtalyan ve Fransız kooperatif işletmeleri, aktif nüfuslarının İtalya’da % 5’e yakınını ve Fransa’da % 3,5’unu istihdam etmektedirler. Avrupa’daki ortakların ve kooperatif çalışanların yarısından fazlası Fransa, Almanya ve İtalya’da bulunmaktadır.
Kooperatiflerin amiral gemisi sektörleri endüstriyel hizmetler (% 41) ve tarım (% 33) ise de, ayni zamanda konut (% 17), banka (% 5), tüketim (% 3) ve eczacılık (% 1) sektörlerinde de bulunmaktadır.
Kooperatif faaliyetlerinin belirli doğası gereği, üyelerinin daha çok olduğu sektörler bankacılık (% 54) ve tüketim (% 25) sektörleridir. Gerçekten, kooperatif bankalarının müşterileri, ayni zamanda onların üyeleri (ortakları)’dirler ve tüketim kooperatifleri, doğal olarak kendi üyeleri üzerinden kurulmuşlardır. Çalışan işçiler, daha çok sanayi ve hizmet sektörlerindedir, onları tarım ve bankacılık sektörleri izlemektedir.
Avrupa2020 stratejisine dayanan bir politika “ Cooperatives Europe”, 12 Ocak 2012’de Brüksel’de, Uluslararası kooperatifler yılı’nın basın tanıtım konferansı sırasında, Avrupa 2020 stratejisine dayanan politik programını yayınladı. Bu program, politika yapıcıları ile bir diyalog platformu oluşturmak amacıyla kooperatif çözümler sunuyor. “Avrupa için kooperatifler : birlikte ileriye gitmek”[3] başlıklı bu belge, kooperatif modelin özellikleri yanında Avrupa’da kooperatiflerin sosyo-ekonomik ağırlıklarını ve sürdürülebilir bir ekonomiye katkılarını sunmaktadır ( bkz. http://blog.milliyet.com.tr/avrupa-duzeyinde-uky-kutlamalari/Blog/?BlogNo=369840)
Kaynaklar :
