Çeviri
: Ayhan ÇIKIN
04
Temmuz 2004
Kooperatifçilik,
yeterince tanınmamış bir realitedir : tüm kıtalar üzerinde, hemen hemen tüm
ülkelerde kooperatifler mevcuttur. Kooperatifçilik, izole edilmiş, birkaç ülke
ile sınırlı kalmış bir olgu değildir, o , önemli bir dünya hareketidir.
Dünyada,
3 milyar kişinin geçimi kooperatif girişimlerle bağlantılıdır. Kooperatifler,
100 milyon civarında insana istihdam sağlıyorlar, ki, bu rakam çok uluslu
şirketlerin çalıştırdığı işçi sayısından yüzde 20 daha fazladır. Birleşmiş
milletlerin tahminlerine göre, dünya nüfusunun yarısının yaşamı, kooperatifler
girişimlerle anlamlı bir şekilde bağıntılıdır.
Büyüklüğü,
faaliyeti, kökeni ne olursa olsun,
kooperatifler ayni değerleri (2) paylaşırlar , ve “Uluslararası Kooperatif Kimliği Hakkında Deklarasyon”
içinde Uluslararası Kooperatifler
Birliği (ACI) (3) tarafından
tanımlanmış kooperatif ilkeleri içinde buluşurlar. 1895’de Londra’da kurulmuş
olan ACI, 1995’de Manchester’da kooperatif değerlerini ve ilkelerini yeniden
yorumlamıştır.
100’den
fazla ülkeden 760 milyon insanı temsil eden 230 üye organizasyonun gücü ile ACI,
Birleşmiş Milletlerde ve onun
Sosyal ve Ekonomik Komitesinde (ECOSOC) (4) danışmanlık üyelikleriyle, devletler-dışı üye olan ilk sivil organizasyondur. ACI, Uluslararası
Çalışma Örgütü (BIT) (5)
’nün Haziran 2002’de kabul ettiği 193 sayılı Kooperatiflerin Teşviki Kararı sonucu BIT
ile sıkı bir işbirliğine girmiş ve iki kuruluş arasında Şubat
2004’de işbirliğini güçlendirme ve bilgi
değişimi protokolü imzalanmıştır. Birleşmiş Milletlerin uzman organları ve
diğer uluslararası organizasyonlar
(Dünya Bankası, Gıda Kodeksi, Dünya Sağlık Örgütü) ile ACI tarafından sürdürülen
temas ve faaliyetlerin listesi uzamakta ve kooperatifler tarafından geliştirilmiş etkinliklerin alanları genişlemektedir. Sonuç olarak , az
da olsa bir kısım (kooperatif) organizasyon girişimlerin, tarımın, konut
üretiminin, ticaretin,vb.. finansmanına
giriş sorunlarında oldukça iyi bir
müdahale kapasitesine sahiptirler.
Kaynakları
sınırlı da olsa, dünya düzeyinde
karşılaştığımız iki önemli probleme karşı mücadelede kooperatiflerin taşıyabileceği katkının altını çizme
kararında olan ACI için program büyüktür
: fakirlik ve Sida (6). Uluslararası kurumlar (instances)’ın içinde
kooperatiflerin tanınmasını ve temsil edilmesini sağlamak, ulusal yapılarca oluşturulan eylem
girişimlerin uzantılarında doğrudan yer almak ACI’nın bir misyonudur. Fakat
ACI’nın rolü , “temsilcilik” (ambassadeur) rolü ile sınırlandırılamaz.
ACI,
isteyen üyelere, teknik yardım da yapar. O, ulusal yetkililerin benimsediği
yöntemleri desteklemek, kooperatif
mevzuatının hazırlanmasına, kooperatiflerin kurulması ve kooperatiflerin
gelişmesi ve daha iyi bilinmesi anlamında gelen öteki talepler üzerinde çalışmak için girişimlerde bulunabilir. Örneğin ACI,
uluslararası muhasebe normu IAS 32
hakkında, Avrupa Komisyonu ile
birlikte avrupalı kooperatiflere uygun
yöntemlerle destek verdi.
ACI,
bir bilgi ve deneyim değişim merkezi sunmakta ve dünyada kooperatif
hareketin daha iyi yardımlaşma
anlayışına katkıda bulunmaktadır. IAS
32 örneğine gelinirse ACI, dünya
kooperatiflerinin mobilizasyonunda ve bu
konu hakkındaki bilgilerin yayılmasında
önemli görevler üslendi. Ve , benzer sorunlarla karşılaşan Avrupa ve
Birleşik Devletler’deki kooperatif
hareketlerinin, karşılıklı çalışmaların sonuçlarının değiştirilebilmesinde ara kademeyi oluşturmuştur.
Küreselleşme
sürecinde, dünyanın herhangi bir bölgesinde yerel kalacak olan karşılaşılmış problemleri veya gelişmeleri
tasarımlamak oldukça güçtür. Dünya
ölçeğinde organize olmak ve işbirliği yapmak asla gerekmez demek değildir.
Bu
beklentileri daha iyi yanıtlamak için ACI,
birkaç yıldan beri , derin bir içsel yapılanmayı ve görevlerini yeniden
tanımlamayı girişmiştir. Ivano Barberini
başkanlığında, 2001’de Seul’da seçilmiş yeni Yönetim Kurulu’nun da etkisiyle ACI, bugün üyelerinin hizmetine
dinamik, etkili ve profesyonel bir örgüt olmanın araçlarını vermeyi
istemektedir. Buna karşılık, kooperatif realiteyi daha yakın aydınlatmayı
sağlamak için örgütünü “sahiplenmeyi” ve faaliyetlerine katılmayı üyelerine
önermektedir.
3
Temmuz’da kutlanacak olan Uluslararası
Kooperatifçilik Günü’nün bu yıl ki konusu, “Adil Bir Küreselleşme için
Kooperatifler : Herkes için en uygununu ortaya koymak” olacaktır. Her yıl, ONU (7) ile COPAC (8) ve daha özel olarak ACI üyeleri, Birleşmiş Milletlerin bu konu ile ilgili
farklı ajansları kooperatif hareketin öncelikleri
üzerinde ortak bir konu seçmektedirler
(www.ica.coop).
Çeviri: Ayhan ÇIKIN
( 04 Temmuz 2004)
(*) Türkiye Koop, Temmuz 2004, Sayı 69, s. 13-14,
Ankara
(1)
Bu yazı “ Le Sité du Groupement National de la
Coopération” (Fransız Ulusal Kooperatifler Birliği) adlı web sitesinde 2 Temmuz 2004 tarihinde
“La Coopération, un réalité internationale”
adıyla yayınlanan yazının çevirisidir.
(2)
Kooperatif değerler : herkese açıklık ve gönüllü
üyelik; üyelerce gerçekleştirilmiş demokratik erk; üyelerin ekonomik katılımı;
özerklik ve bağımsızlık; eğitim,bilgilenme ve bilgilendirme; kooperatiflerarası
işbirliği; topluma karşı sorumluluk.
(3)
ACI : Alliance Coopérative Internationale
(Uluslararası Kooperatifler Birliği, UKB).
(4)
ECOSOC : Comité Economique et Social aupres des
Nations Unies.
(5)
BIT : Bureau International du Travail
(Uluslararası Çalışma Örgütü, UÇÖ; ILO)
(6)
SIDA : Syndrome d’Immuno Deficience Acquise (Sonradan
Kazanılmış Bedensel Sendromlar)
(7)
ONU : Organisation Nationales Unies ( Birleimiş Milletler Örgütü; BM)
(8)
COPAC : Committe for the Promotion and Advancement of
Coopreatives ( Üyeleri arasında FAO, IFAP, ICA, ILO ve UN’nin bulunduğu ve
gelişmekte olan ülkelere kooperatif projelerinde yardımcı olan uluslar arası
bir kuruluş).
