2008’de yadsınamaz
şekilde ekonomiyi sarsan “Küresel Kriz”den bu yana kooperatiflerle ilgili
küresel düzeyde önemli gelişmeler gözlemleniyor. 2009’da BMÖ , 2012 yılını
küresel düzeyde “Uluslar arası Kooperatifler Yılı (UKY) olarak kutlanmasını
programına aldı : UKY kutlamanın ana teması “Kooperatif işletmeler daha güzel bir dünya kurar[1]” olarak belirlendi. 2012’de ilk kez “1. Dünya
Kooperatifler Zirvesi[2]”
toplandı. Bu zirvede kooperatifçilik uygulamaları yanında kooperatif
işletmelerin ekonomi teorisi açısından da durumu tartışıldı[3].
Zirve12’nin sonuçları BMÖ genel kuruluna taşındı[4].
“İkinci Uluslararası Kooperatif
Zirvesi” 2014’de yapıldı[5]. Üçüncü
Zirve 11 – 13 Ekim 2016’da yine
Québec’te gerçekleştirilecek[6].
Bu yazıda Zirve2014’de
yapılan etkinlikler özetlenecektir[7].
05-09 Ekim 2014 tarihlerinde Kanada’nın Québec eyaletinde gerçekleştirilen Zirve2014’e
93 ülkeden 3000’den fazla katılımcıya 200 civarında konu uzmanı konferansları ile bilgilendirmiştir. Zirve’nin ana konuları, gıda
güvenliği, istihdam ve sağlık ve bakım
hizmetlerine erişim kooperatiflerinin gelişim sorunları olarak belirlenmiştir.
Tartışılmaz
bir ekonomik katkı
BMÖ tarafından ilan
edilen Uluslararası Kooperatif Yılı
(UKY) ve ayni yıl yapılan Uuslararası Kooperatifler Zirvesi -12’den beri bu
konuda çok önemli gelişmeler yaşandı. Kooperatif hareketin temsilcileri Uluslararası
Çalışma Örgütü(ILO), Birleşmiş Milletler
Örgütü (ONU), Dünya Sağlık Örgütü (OMS), BM Tarım Gıda Örgütü (FAO) ve Dünya
Bankası gibi çeşitli uluslar arası örgütlerin önde gelen ortağı olma yanında,
ilk kez B20[8]’lerin
de toplantılarına tartışmacı olarak
davet edilmişlerdir.
Uluslararası
kooperatifçilik buluşmasında , diğer ekonomik hareketler arasında, kooperatifçilik
hareketinin doğru bir portresi çizilmeye çalışılmıştır. Zirve14 çerçevesinde
ilk kez sunulmuş çeşitli inceleme raporlarında, dünya ölçeğinde, 2,6 milyon kooperatif, 1 milyar üye, ve 250 milyon
istihdam olduğu ortaya konulmuştur. Kooperatifler , G20[9] ülkelerinde tüm
istihdamın % 12’sini temsil etmekte
ve yıllık geliri 3 000 milyar US
dolarına ulaşmış bulunmaktadır.
Dünyanın en büyük
kooperatif finans kuruluşu olan "Mouvement Desjardins" başkanı ve Zirve14’ün eş-sorumlusu Mme Monique F. Leroux şunları
söylemektedir : “Bu Zirve bize dünya
kooperatif hareketinin yenilikçi yeteneğinin sağlamlığını ve toplumumuzun
sürdürülebilir refahına somut bir şekilde katkıda bulunduğunu göstermiştir.
Ayni zamanda karşı karşıya bulunduğumuz küresel sorunların çözümünün bir
kısmını temsil etmektedir. Bu zorlukların hiç biri ulusal veya bölgesel
düzeyde kaldırılamaz . Ve hükümetler de
bu sorunları tek başlarına çözemezler. Sorunun organizasyonu küresel düzeydedir
. Çözüm, her kişinin kendisi için ve karşıtlık içinde değil, fakat diyalog ve
işbirliği içindedir.”
Zirve14’dün diğer ortak-sorumlusu Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) Başkanı
Dame Pauline Gren şu değerlendirmeyi
yapıyor : “Daha büyük araştırmaların ve politik ve teknik
aracıların zenginliği ile 2014 Zirvesini açmaktan mutluyum. Yeni “Dünya Kooperatifler Monitörü”
(www.monitor.com) , en büyük 300 kooperatifin iş hacimlerini,- 2 200 milyar US
Doları ile Brezilya GSYİH’na eşdeğer olduğunu- ilan etti. Monitor,
kooperatiflerin küresel bir aktör olduğunu ve yatırım şirketleri için gerçek
bir karşı-ağırlık oluşturduğunu gösteriyor. Bu 10 yıldır görülen bir eğilimdir.
Bugün sunulan “Coopératives et le Capital[10]” (Kooperatifler ve Sermaye) hakkındaki Alliance’ın yeni incelemesi ,
kooperatiflerin gelenek-dışı , fakat
güvenli sermaye akımı sağlamada,
üyelerinin denetiminin ve kooperatifin farklılığını korumayı tam sağlayarak
başarılı olduklarını gösteriyor. “Kooperatifler ve İstihdam , küresel bir rapor” (Les coopératives et l'emploi, un
rapport mondial[11]) adlı henüz çok yeni bir çalışmayı getiriyorum.
Dosya, dünyada kooperatiflerin 250
milyon insana iş yarattığını gösteriyor. Şimdi biz kooperatiflerin,
sürdürülebilir ekonomiye ve istihdam kesiminin iyileşmesine katkıda bulunduğunu
daha güvenle söyleyebiliyoruz. O, G20 ülkelerinin tüm aktif nüfusunun yüzde
12’sini temsil etmektedir. Bu sağlam kanıtlar bize, küresel karar vericileri
ile güvenle karşılaşmayı ve kooperatif girişimlerin doğru tanınmasını istemeyi
sürdürmeyi olanaklı kılmaktadır.”
Küresel
sorunlara farklı bir çözüm
Zirve14’de sunulmuş çeşitli araştırmalar,
kooperatif modelin işsizlik oranlarını düşürdüğünü ve gelir eşitsizliğini
azalttığını, daha zengin ve daha
sağlıklı bir toplumun oluşmasına katkıda bulunduğunu göstermiştir. Finans
kooperatiflerinin, son yıllardaki finansal kriz sırasında direnç gösterdiği açık olarak
belirtilmektedir. Örneğin “Mouvement Desjardins”, Bloomberg
Finans Haber Ajansı tarafından dünyanın
en sağlam bankalar listesinde 2.
sırada gösterilmiştir.
Zirve2014
Bildirisi :
Daha fazla
ve daha iyi yapma sorumluluğunu üstlenmek
Zirve, önümüzdeki yıllarda kendi eylemlerini
yönlendirmek için somut 23 yükümlülük içeren
Bildir2014 projesi ile sona ermiştir :
·
Küresel düzeyde finansiyer kapsamda finans
kooperatiflerinin rolünü artırmak;
·
Tarımsal topraklara erişimi kolaylaştırmak ve yerel
mülkiyetin korunmasına katkıda bulunmak;
·
Gıdaların işlenmesi ve korunması için uygun bir
enerjiyi kırsal halkın erişiminin iyileştirilmesi için çabaları sürdürmek;
·
Gelişmekte olan ülkelerde halkın güvensizliğini
artıran veya kooperatiflerin gelişmesini zorlaştıran finansman ve fonksiyonel
kuralları yerleştirme etkisine sahip olabilen politikalarda değişimleri teşvik
etmek;
·
Sağlıklı yaşam tarzının gelişmesi ve korunması
için belirgin bir endişe ile çözümlerin merkezine yurttaşı yerleştirerek kendi
toplulukları tarafından sağlık bakım ve hizmetlerini desteklemeyi kolaylaştırma
amacıyla yenilikçi
çözümler geliştirmek;
·
Kooperatif girişimlerin büyümesine ve sağlamlaşmasına,
özellikle kendi sermayesini yaratmasına teşvik ederek harekete destek inisiyatiflerini çalıştırmak .
Bildiri 2014'ün önerisi, yarının dünyasının daha
iyi olması için bugünün zorluklarını karşılamak için mutlak
olarak hareketin oynaması gereken ön-plan rolü hakkında kooperatif ve
yardımlaşma hareketinin gücü ve sağlamlığının teyit edilmesiyle
sonuçlanmıştır. Belgenin son
tümcesi, "daha kapsayıcı ve beşeri ,
daha istikrarlı bir dünya ekonomisini
ileriye götürücü (propulseurs) ve yerel
ekonominin mimarları rolüyle
kooperatiflerin, sürdürülebilir refahın yaratılmasında yadsınamaz
katkıda bulunduğunun teyit
edildiğini" belirtmektedir.
Kooperatifçi selamlarımla…
Dr. Ayhan ÇIKIN
Haziran 2015, İzmir
[1]
Bkz. Ayhan ÇIKIN,
“Kooperatiflerin inanılmaz gücü”,
http://blog.milliyet.com.tr/kooperatiflerin-inanilmaz-gucu/Blog/?BlogNo=374395
[2] Bkz. Ayhan ÇIKIN, “Uluslar arası kooperatifler
zirvesi yapıldı”,
http://blog.milliyet.com.tr/-uluslararasi-kooperatifler-zirvesi--yapildi/Blog/?BlogNo=383740
[4]
http://blog.milliyet.com.tr/--2012-uluslararasi-kooperatifler-zirvesi---on-deklarasyonu/Blog/?BlogNo=384330
[5] Bkz.
http://blog.milliyet.com.tr/uluslararasi-2-kooperatifler-zirvesi-2014/Blog/?BlogNo=464664
[6]
https://www.sommetinter.coop/fr/edition-2016
[7] Bkz. http://www.sommetinter.coop/cms/cp/millions-cooperatives-milliard-membres-millions-emplois-cooperatives-partie-equation-solution
[8] Küresel
krizin yönetim ve ekonomide reformlar
konularında sadece devletlerin değil iş dünyasının da görüşlerinin
alınması amacıyla G20 İş Dünyası Zirvesi- B20 oluşturulmuştur. B20’de
oluşturulan iş dünyasının görüşleri G20 liderlerine sunulur. http://www.tusiad.org.tr/bilgi-merkezi/fikir-ureten-fabrikadan/g20li-yeni-kuresel-duzen-ve-is-dunyasinin-sesi-b20/
[9]
20 Maliye Bakanı ve Merkez
Bankası Başkanı Grubu, dünyanın en büyük ekonomileri arasında yer alan 19 ülkeden ve
Avrupa Birliği Komisyonu'ndan oluşuyor. Daha çok İngilizce Group of 20 (20 Grubu) kavramının
kısaltması olan G20 adıyla bilinir. G20 ülkelerini Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Türkiye ve Avrupa Birliği Komisyonu
oluşturuyor.
[10]
http://ica.coop/sites/default/files/media_items/ICA%20SCC%20exec%20summ%20FR.pdf
[11]
http://www.cicopa.coop/IMG/pdf/cooperatives_et_emploi_un_rport_mondial_fr__web_3-10_1pag.pdf
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder