Atatürk dönemi ekonomi politikaları penceresinden bugüne bakış

PANEL  AÇILIŞ KONUŞMASI

Atatürk bir ekonomist değildir. Ancak 1930'lar Türkiye'si için planladığı ve uygulamaya koyduğu ekonomi politikaları, son Dünya ekonomi krizi açısından yeniden değerlendirilmesi gereken önemli bir modelleme olduğunu düşünüyorum.

1929 dünya ekonomi bunalımı sonrasında Türkiye'de uygulamaya konulan modelin  teorik olarak bir başka versiyonunu 1936'da yayınladığı "Genel Teori. " adlı yapıtıyla Keynes'in kuramsallaştırdığını söylemek mümkün (mü )dür ?.

Keynes, günün koşullarına göre gelişmiş bir piyasa ekonomisinde Devletin izleyeceği politikalarla ekonomiyi yönlendirme araçlarını pazar ekonomisi süreçlerini sokarken ; Atatürk, ekonomisi piyasa koşullarına göre çalışamayan  az gelişmiş bir ülkenin  koşullarında, devleti bizzat ekonominin aktörü olarak devreye sokmuştur. Ancak bu, sosyalist bir yaklaşım değil, bizzat pazar koşulları ile gerçek üreticileri buluşturan bir alt-yapı hazırlama uygulamasıdır. Bunun en tipik örneği Türk Tekstil Sanayisidir.

Ancak Atatürk'ten sonra Türkiye ekonomistleri ve politikacıları, ülke gerçekleri açısından Atatürk'ün ekonomi politikalarını "anlama ve tamamlama" yerine, batı koşullarına göre üretilmiş "hazır ekonomi politikaları reçeteleri"ne sarılmışlardır. Ülke ekonomisi de bugünkü yapıya doğru hızla sürüklenmiştir.

Beş yıldır düşündüğüm böyle bir panelin bugünkü Dünya ekonomi krizi ile çakışmasını ilginç bir rastlantı olarak kabul ediyorum. Çünkü bu kriz sonrasında üretilecek ekonomi politikalarında , şu veya bu şekilde,  Devlet önemli rol oynayacaktır. Bilimin ışığından kopmadan önemli bir uygulayıcı olan Mustafa kemal Paşa daha 1923'de şu tarihi saptamayı yapıyor :

"Derhal belirtmeliyim ki, ben ekonomik hayat denince, tarım, ticaret, sanayi faaliyetlerini ve bütün bayındırlık işlerini birbirinden ayrı düşünülmesi doğru olmayan bir bütün sayarım. Bu nedenle şunu hatırlatmalıyım ki, bir ulusa bağımsızlık kimlik ve değer veren siyasal varlık makinasında, devlet, fikir ve ekonomik hayat mekanizmaları birbirlerine bağlı ve birbirleriyle uyumludurlar; o kadar ki, bu organlar birbirine uyarak aynı uyum içinde çalıştırılmazsa, hükümet makinasının motor gücü boşa harcanmış olur; Ondan beklenen tam verim elde edilemez."(1923) . ( ..)"Tarım ve sanayi hareketlerimiz birbirini kollayan önlemlerle yapılmaktadır"(1935?)

Panelde tartışılması düşünülen konular :

-         1930'lar Türkiye'sinde uygulanan ekonomi politikalarının altyapısı , amaçları, araçları ve uygulama sonuçları;

-         Son çeyrek yüzyıldır izlenen ekonomi politikalarının amaçları, araçları ve uygulama sonuçları;

-         Atatürk döneminin ekonomi politikalarının, bugünün  ekonomi teorisi ve Türkiye gerçeği açısından değerlendirilmesi.

Başarı dileklerimle.

Prof. Dr. Ayhan ÇIKIN

Muğla Üniversitesi öğretim üyesi

Milas, 14 Kasım 2008

http://blog.radikal.com.tr/ekonomi-is-dunyasi/ataturk-donemi-ekonomi-politikalari-penceresinden-bugune-bakis-93492#