Bir kooperatifi kurmak için izlenecek kesin kuralların
olduğu söylenemez. Burada verilecek kuruluş aşamalarının tüm durumları
kapsayacak bir liste oluşturacağını da söylemek mümkün değildir. Bununla
beraber, tüm kooperatif biçimlerinin ortak paydasını oluşturabilen kuruluş
aşamalarını sekiz başlık altında toplamak mümkündür . Burada her aşamada,
nelerin, nasıl ve kimler tarafından yapılaması gerektiği açıklanmaya
çalışılacaktır.
Bir kooperatifin nihai amacına ulaşması, bu sayılmış
aşamalardaki adımlarda istenenlerin yerine getirilmesiyle sıkı sıkıya
bağlantılıdır. Kooperatifi kurmak görevini yükümlenen grubun bu sekiz aşamada
yapacağı işler şunlardır :
1. Ortak bir sorun ve uygun bir
çözüm bulmak; umut verici bir fırsat tespit ettikten sonra ortak bir ekonomik
inisiyatif düşüncesi geliştirmek;
2. Potansiyel üyelerin yararına
oluşturulacak işletmeyle ilgili fikir birliği oluşturmak;
3. Potansiyel liderleri
çıkarabilecek öncü bir grup oluşturmak, bir çalışma planı hazırlamak ve
görevleri dağıtmak;
4. Ortaklarla yapılacak bir ankete
dayalı olarak fizibilite etüdü yapmak;
5. Potansiyel üyelerin güveni
kazanmak ve kurumsal yapıyı geliştirmek;
6. Ayrıntılı bir işletme planı ile
üyelerin bağlılığını sağlamak;
7. Belli başlı diğer paydaşların
taahhüdünü sağlamak;
8. Kooperatif girişimin işletmeye
açılabilmesi için gerekli varlıkları ve personeli sağlamak.
Bu sekiz aşamayı birbiriyle bağlantılı ve tekrarlamalı
bir süreç olarak düşünmek daha uygundur. Her aşamada yapılması gereken
faaliyetler bir sonraki aşamaya geçmeden tamamlanmalıdır; yeni veriler ortaya
çıktığı zaman genellikle bir önceki aşamaya dönülmesi önerilir. Daha önce alınmış
kararlarda düzeltme yapma gerekebilir ve süreç bu yeni bilgilerle kısmen
tekrarlanabilir.
Süreç başlamadan önce her aşama için, öncü grup yeni aşamaya
geçmenin ön koşullarını belirlemelidir. Ayni şekilde yeni aşamaya
geçilmemesinin de kriterleri belirlenebilir. Belirlenecek kriterler, bir süreci
terk etmenin ve yeni süreç için başka yolların keşfedilmesinin zamanının
geldiğini işaret ederler.
Genel bir kural olmamakla birlikte, kooperatif
kurma sürecinde sekiz etkinlik aşaması gerçekleştirilir.Her aşamada
gerçekleştirilecek etkinlikler şöylece özetlenebilir :
Aşama 1. Temel
kavramı geliştirmek
Temel kavram ve kabul edilebilir fikirler geliştirmek;
motive edilmiş temel bir grup teşkil etmek; temel sorunları
tanımlamak ; pek çok seçeneklerden biri olarak kooperatif biçimini tartışmak ;
bilgiler toplamak ; ilginç pazar/ekonomik ihtiyaçları
incelemek; problemin tabiatını ve büyüklüğünü tartışmak ; problemin sosyal
ve ekonomik görünümlerini incelemek.
Aşama 2. Bir uzlaşmaya
varmak
Saptanmış sorunlara ve yakalanacak fırsatlara
yanıtlayacak kooperatif tipleri hakkında toplanan bilgileri çekirdek grupta
tartışmak; diğer organizasyon seçeneklerini incelemek ; kooperatif
çözümüm doğasını ve büyüklüğünü incelemek için hazırlık toplantıları yapmak ;
halka açık bir toplantı sırasında kooperatif yaklaşımı önermek ; şayet
potansiyel üyeler kendileri için yeterli fayda görürse, bir başlangıç bütçesi
hazırlamak .
Aşama 3. Öncü komite oluşturmak
Liderleri tanımak/tanımlamak ; öncü bir komite oluşturmak
; çalışma grupları teşkil etmek; takvim ve görevler hakkında anlaşma sağlamak;
izleyen aşamalar için potansiyel üyelere görevler vermek; potansiyel
üyelere güven vermek.
Aşama 4. Etüt ve Anket
Potansiyel üyelerle anket yapmak ; fizibilite
etüdü hazırlamak; fizibilite üzerinde anlaşmak ve paydaşları
bilgilendirmek ; üçüncü kişilerden uzmanlık ve destek sağlamak.
Aşama 5. Organizasyon biçimi
Örgütsel yapıyı belirlemek ; anasözleşme ve
yönetmelik tasarılarını veya tüzükleri hazırlamak ; sermaye ihtiyacının neler
olduğunu belirlemek ; başlangıç sermayesini toplamak (üyeler, üçüncü
kişilerden).
Aşama 6. Üyelerin yükümlülükleri
Ayrıntılı bir işletme planı hazırlamak ; faaliyetin
yasal kimliğini belirlemek ve açıklamak ; muhasebe/mali sistemi
hazırlamak; işletme planını onaylayan ilk genel kurulu toplamak ;
üyeleri kaydetmek ve onların getirecekleri özkaynakları kabul etmek ; yönetim
kurulunu oluşturmak.
Aşama 7. Diğer paydaşları katmak
Müşteriler veya üstenciler ile ilişkileri düzenlemek ;
bir müdür atamak ; gerekli tamamlayıcı finansmanı sağlamak.
Aşama 8. İşletmeye açmak
Üyeler genel kurulunu toplamak; komisyonlar kurmak ; ek
finansman / gerekli aktifleri sağlamak ; gerekli izinleri almak, ilk finansal
ve idari işlemleri başlatmak ; personel almak.
Dr. Ayhan ÇIKIN
Kooperatifçi selamlarımla
Kaynaklar :
1. FAO, 2001, Développement
des Coopératives Agricoles : Manuel a l’Intention des Formateurs. Rome. ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/005/x0475f/x0475f00.pdf
2. Brian M. Henehan and Bruce
L. Anderson, 2001, Conidering cooperation : A guide for new cooperative
development, Cornell University, Ithaca, New York 14853-7801,http://cooperatives.dyson.cornell.edu/pdf/resources/eb0101.pdf
3. http://www.ruralfinance.org/fileadmin/templates/rflc/documents/1256901552399_Agromisa_AD_38_F.pdf
9. http://www.davar.gouv.nc/portal/page/portal/davar/librairie/documents/reglementations/aides_nc_secteur_rural/guide_cooperative.pdf
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder