Kırsal
dünyanın geleceğinde etkili olabilecek politikalar karmaşık bir yapıya
sahiptir. Bu politikaların oluşturulmasını ve uygulamasını “kooperatiflersiz düşünmek” mümkün
değildir. Bu nedenle özel bir Tarımsal Kooperatifçilik Politikası
uygulanmalıdır. Bu politikalar;
a.
Girişim olarak tarımsal
kooperatiflerin genişleme olanaklarını artırmalı;
b.
Kooperatiflere uygun bir
ortam yaratmalı;
c.
Kooperatifleri ve onu
geliştiren çevre koşullarını güvence altına almalı;
d.
Kooperatifleri her yönüyle
destekleyecek bir şekilde formüle edilmelidir.
Türkiye,
kırsal gönencin yükselmesinde ve tarımın sorunlarının çözümünde kooperatif
sektörden yararlanmak zorundadır. Türkiye’de kooperatif sektörü, tarımsal
sorunların çözümüne katkıda bulunabilecek düzeye getirmek için alınabilecek
önlemleri aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:
1.
Ulusal düzeyde sektörler
arası rekabetin oluşmasında ve fiyat paritelerinin çiftçi lehine korunmasında,
tarımdan sanayiye fiyatlar yoluyla kaynak aktarımında,vb.. konularda tarımın
kooperatifleşmesiyle önemli gelişmeler sağlanabilir ve tarımla sanayinin
entegre bir düzen içine girmesine kooperatiflerin önemli bir katkısı olabilir.
Tarım ile tarıma dayalı sanayi ve hizmet sektörlerinin bütünleşik bir şekilde
yapılanmasında ve tarımdan sanayiye kaynak aktarımının gerçekleştirilmesinde
kooperatifler önemli roller üstlenebilirler. Öte yandan hızla dünyaya açılan
tarımın, dünya tarımı ile rekabet edebilmesi için, dünya tarım ve ticaret
koşullarına adapte olması gerekir. Bu koşullara ayak uydurabilmesi ise onun
standartlara uygun mal üretmesine ve dünya fiyatlarının oluşumuna katkıda
bulunabilecek bir arz ve talep yapısına kavuşturulmasına bağlıdır. Bu durumun
en kestirme çözümü ise, bugünkü ekonomi teorisi ışığında, ancak ve ancak
tarımın kooperatifleşmesidir. Öyleyse Türk tarım kesiminin kooperatifleşmesi
için her türlü çaba gösterilmelidir. Bunu için her düzeyde kooperatifçilik
araştırma ve yayım hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır. Tarım Bakanlığı Teknik
Tarımsal Yayım Servisi, Tarımsal Kooperatifçilik Yayımı servisi ile takviye
edilmelidir.
2.
Kooperatifçiliği gelişen
ülkelere baktığımızda kooperatiflerin sağlıklı bir finans sistemiyle desteklendiği
gözlenmektedir. Bu sektörün finans kuruluşu, o sektörde oluşan tasarrufları
toplayarak, ihtiyaç duyan ekonomik birimlere aktarmada ve ayrıca Merkez
Bankası’ndan taze para tedarikinde ve para yaratıcı özellikleri ile son
derecede önemlidir. Türk tarım sektörü, özellikle kooperatif sektörü, böyle bir
finansal yapıyla donatılmadığından, sektör düzeyindeki tasarrufları toplamada ve yönlendirmede, taze
para akımı sağlamada ve para yaratmada rol oynayamamakta ve sektörler arası
rekabette zayıf kalmaktadır. Bu sorunların çözümü ve tarımın kooperatifler
aracılığı ile ekonomiye sağlıklı katkılar sunabilmesi bakımından bir
Kooperatifler Bankası sisteme derhal dahil edilmelidir.
3.
İyi ve sağlıklı bir
kooperatifleşmenin en önemli koşullarından biri de uygun ve sağlıklı bir yasal
dayanağın olmasına bağlıdır. Türkiye’de dağınık bir kooperatifçilik mevzuatı
bulunmaktadır. Bu mevzuat, tarımın ve tarımsal kooperatiflerin yapılarına ve
koşullarına göre yeniden gözden geçirilmeli ve birleştirilmelidir.
4.
Tarımda kooperatiflerin
gelişmesinde rol oynayan öğelerden birisi de kooperatiflerin gelişmesine uygun
politikaların devreye sokulmasıdır. Gelişmiş ülkelerin pek çoğundaki tarımsal
kooperatiflerin gelişmesi için tercihli politikalar uygulanmaktadır.
5.
Kooperatiflerin başarılı
olmasında önemli olan diğer bir öğede yetenekli
yöneticilerin yetiştirilmesi ve istihdamıdır.
Ülkemizde hemen her meslek dalı
için eğitim programları uygulanmasına karşın,
tarihçesi 1,5 yüzyıla yaklaşan
kooperatifçiliğin eğitim
programları “dökme su ile değirmen
döndürme” esprisini aşamamıştır.
6.
Ciddi bir kooperatifçilik
eğitimi ve uygulaması, ciddi bir “kooperatifçilik araştırmaları” ile olumlu bir
boyuta ulaşabilir.. Ülkemizde, kooperatifçilik sorunlarını sistematik bir
şekilde ele alan sorumlu bir ER-GE kuruluşu yoktur. 1970’li yıllarda kurulan
“Milli Kooperatifçilik Eğitim ve Araştırma Enstitüsü” bugün fiilen ortadan
kaldırılmıştır. Türkiye’de kooperatifçilik araştırmaları amatör birkaç kişi
ve/veya kuruluşun ilgi alanındadır.
7.
Tarımın, kırsal kesimin ve
kırsal kooperatiflerin sorunlarının çözümünde en önemli yol, kooperatiflerarası
işbirliğidir. Birim kooperatiflerin tek başlarına gerçekleştiremediği
faaliyetleri bir araya gelerek yapmaları en akılcı yoldur. Girmeyi
hedeflediğimiz AB ülkelerinin büyük çoğunluğunda kooperatiflerin, üst örgütlenmelerini
geçen yüzyılın başlarında tamamladığı gözlenmektedir.
8.
Küreselleşen bir ekonomide,
oluşan yeni yapılanmalara tarımı entegre edebilecek en uygun kurumsallaşmanın
kooperatifler olduğu gözden
kaçırılmamalıdır.
Kooperatifçi selamlarımla.
Dr. Ayhan ÇIKIN
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder