Fark
Yaratanlar, Sabancı Vakfı tarafından Türkiye’de
toplumsal gelişmeye katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını
görünür kılarak insanlarda farkındalık
uyandırmak, daha duyarlı ve aktif
vatandaş olmalarını teşvik etmek
amacıyla 2009 yılında hayata geçirilen bir projedir. Amaçları :
·
Sosyal değişim çalışmaları yapanların görünürlüğünü arttırmak
· Sosyal değişim
çalışmalarını teşvik etmek ve
ödüllendirmek
2009-2012 yayın döneminde üç sezon boyunca halkın aday gösterdiği
950 başvuru arasından Danışma Kurulu’nun seçimi ile 80 "Fark Yaratan"
kişinin ilham veren hikayesi çekildi ve yayınlandı.
*
Nazmi Ilıcalı (Sezon 01 - Bölüm 02)
Haftanın Fark Yaratanı; Ekonomik Gelişmeye
Katkıda Bulunan "Organik Nazmi"
Sabancı Vakfı'nın katkılarıyla hayata geçen
"Fark Yaratanlar" programının 11 Ekim 2009 tarihindeki konuğu, 1998
yılında kurduğu birlik altında 3 bin 500 çiftçiyi toplayıp organik tarım ve
hayvancılıkla tanıştıran Nazmi Ilıcalı.
Erzurum'da 1953 yılında doğan Nazmi Ilıcalı,
çiftçi bir aileden geliyor. Erzurum Eğitim Enstitüsü ve Atatürk Üniversitesi
Türk Dili ve Edebiyatı bölümünü bitiren Nazmi Ilıcalı, 25 yıl öğretmenliğin
ardından tarıma yöneldi. Ailesinin desteğiyle alkol bağımlılığını yendikten
sonra Doğu Anadolu Bölgesi'ne yeni bir sektör kazandıran Ilıcalı, 2003 yılında
hazırladığı "Daphan Ovası Sözleşmeli Organik Tarım Projesi" ile
Erzurum'da biraraya getirdiği 663 çiftçiyle Doğu Anadolu Tarımsal Üreticiler ve
Besiciler Birliği'ni (DATÜB) kurdu. Şu an 9 il ve 15 ilçede aktif olarak
faaliyet gösteren ve 3 bin 500 üyesi bulunan birliğin kurucusu ve halk arasında
'organik Nazmi' olarak bilinen Ilıcalı, ABD'de bulunan ASHOKA Vakfı tarafından
"sosyal girişimci" seçildi.
Türkiye de ilk defa uygulanan organik süt
projesi, Erzurum organik tarım bölgesi projesi, organik süt toplama merkezleri,
organik un bakliyat işleme ambalajlama ünitesi ve organik yem ünitesi, organik keten
tohumlu ve ısırganlı otlu peynir üretim projesini yürüttü. İstanbul Büyükşehir
Belediyesi ile birlikte İstanbul'a göçün önlenme projesi ve sözleşmeli organik
tarım projesi gibi birçok projeyi gerçekleştirdi.
Ekonomik gelişime katkıda bulunan Ilıcalı,
çiftçilerin eğitimi için açılan kurslarla gelişimlerine destek oluyor. Araç
gereç ve her türlü ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyor. Doğu Anadolu
çiftçilerini organik tarımla tanıştırıp, 200 bin dönüm arazide organik tarım
yapılmasına öncülük eden Ilıcalı, ayrıca 40 köyü kapsayan yıllık 50 bin ton
kapasiteli bir süt fabrikasının kurulmasına öncülük etti.
*
Victor Ananias (Sezon 01 - Bölüm 15)
Haftanın Fark Yaratanı; 17 Yıldır Organik
Tarımın Anadolu'da Yerleşmesi ve Organik Ürünlerin Tanıtılması için Çalışan
Victor Ananias
Sabancı Vakfı'nın katkılarıyla hayata geçen
''Fark Yaratanlar'' programının 10 Ocak 2010 tarihindeki konuğu, 17 yıldır
organik tarımı Anadolu'da yerleştirmek için çalışan ve ekonomik gelişme
alanında fark yaratan Victor Ananias.
Victor Ananias, Şilili doktor bir baba ve Türk
bir annenin çocuğu olarak Ege'nin ufak bir köyünde büyüdü. 17 yıldır organik
tarımı Anadolu'da yerleştirmek için çaba gösterdi ve bu kapsamda çeşitli sivil
toplum kuruluşları ile çalışmalar yaptı. Ananias, Türkiye'de ilk defa
gerçekleştirilen birçok ekolojik yaşam uygulamasında, bu yöndeki bütüncül
projelerin vizyonunun oluşturulmasında, hayata geçirilmesinde ve organik
ürünlerin tanıtılmasında önemli rol oynadı.
Ekolojik tarım alanında tüm dünyada tanınan
Ananias, uluslararası ekolojik tarım kuruluşları tarafından geleceğin 5
liderinden biri olarak gösterildi ve ABD'de bulunan ASHOKA Vakfı tarafından da
"sosyal girişimci" olarak seçildi.
Victor Ananias aynı zamanda Türkiye'de
ekolojik gıda marketlerinin öncüsü olan Buğday Derneği'nin başkanlığını yaptı.
Dernek, çevre ve insan sağlığına zarar vermeyen sürdürülebilir tarım
yöntemlerinin yaygınlaştırılması, insan gereksinimlerinin ekosistem döngülerine
uyum içinde yeniden tanımlanması, bireyin bilgilendirilmesi ve becerilerini
geliştirebilmesi amacıyla faaliyet alanlarının yaratılması konularında
çalışıyor. Ayrıca, organik tarımı destekleyen TaTuTa (Tarım-Turizm-Tatil) adı
verilen alternatif bir tatil programı da geliştirdi. Bu sistemde bireyler,
güzel bir çiftlikte tatil yaparken organik tarım çalışmalarını yerinde izleyip
üreticiye yardım da edebiliyor.
Victor Ananias, organik yaşam konusunda yüzlerce
tohum ektikten sonra maalesef 3 Mart 2011 tarihinde bu dünyadan ayrıldı.
Daha fazla bilgi için:
www.bugday.org
www.bugday.org
*
Fasla Anter Alp (Sezon 01 - Bölüm 24)
Haftanın Fark Yaratanı; Kızıltepeli Kadınlara
Yeni Bir Dünya Sunan Fasla Anter Alp
Sabancı Vakfı'nın katkılarıyla hayata geçen
"Fark Yaratanlar" programının 21 Mart 2010 tarihindeki konuğu,
Mardin'de kurduğu kooperatif sayesinde kadınların iş yaşamına katılmasını
sağlayarak fark yaratan Fasla Anter Alp.
Fasla Anter Alp, Mardin'de Halk Oyunları
Eğitmeni olarak görev yaptığı dönemde, yedi kadın ile birlikte, Kızıltepe
Destek Kadın Çevre Kültür İşletme Kooperatifi'ni kurdu. Mardin-Kızıltepe'nin
Belediye Başkanı'na kadınlardan gelen yardım talepleri, kooperatifin
kurulmasında itici bir güç oldu. Fasla Anter Alp, kurduğu bu kooperatif
sayesinde, hayatın yükünü omuzlarında taşıyan birçok kadına yeni bir dünya
sunarak fark yaratıyor.
Fasla Anter Alp, başkanlığını yaptığı
Kızıltepe Destek Kadın Çevre Kültür İşletme Kooperatifi ile bölgedeki kadınlar
için okuma yazma, bilgisayar ve girişimcilik gibi çeşitli konularda eğitimler
düzenliyor.
Kooperatif bünyesinde kurulan atölye ile
kadınların üretim yapmalarına olanak sağlanıyor. Kadınlar, bardak ve tencere
altlığı, hamak, kırlent ve hatta cep telefonu kılıfı dokuyorlar, yöresel tandır
ekmeği yapıyorlar. Kök boyayla yünden dokunan ürünler ve tandır ekmeği gibi
birçok ürün İstanbul'da Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı'nın "Nahıl
Mağazası"nda satılıyor. Kızıltepe Kaymakamlığı ve Belediye Başkanlığı
tarafından da desteklenen kooperatifin faaliyetlerinden şimdiye kadar 180 kadın
yararlanmış durumda.
Daha fazla bilgi için:
*
Şengül Akçar (Sezon 01 - Bölüm 32)
Haftanın Fark Yaratanı; Kadınların Ekonomik Gelişimine Destek
Veren Şengül Akçar
Sabancı Vakfı'nın katkılarıyla hayata geçen ''Fark Yaratanlar''
programının 23 Mayıs 2010 tarihindeki konuğu, kurucusu olduğu Kadın Emeğini
Değerlendirme Vakfı aracılığıyla, kadınların ekonomik ve kişisel imkânlarını
geliştirmeyi amaçlayan Şengül Akçar.
Şengül Akçar, 1986'da dar gelirli kadınların yaşam kalitelerini ve
ekonomik durumlarını iyileştirmelerine destek olmak ve yerel kalkınmada
liderliklerini güçlendirmek amacıyla kurulan Kadın Emeğini Değerlendirme
Vakfı'nın (KEDV) kurucusu. Akçar, KEDV ile Türkiye'de ilk kez gerçekleştirilen
mikro-kredi uygulamasını, MAYA'yı hayata geçirdi. KEDV'in bir iktisadi
işletmesi olarak Haziran 2002'de faaliyete başlayan MAYA, küçük çaplı işleri
olan dar gelirli kadınlara, işlerini geliştirebilmeleri ve ekonomik hayata
aktif olarak katılabilmeleri için küçük miktarlarda kredi veriyor.
Merkezi İstanbul'da olan MAYA, operasyonlarına 1999 depreminden en
çok etkilenen illerden biri olan Kocaeli'nde başladı. Kocaeli'nde Ağustos
2002'de, İstanbul'da Haziran 2003'te, Düzce'de Ağustos 2004'te, Sakarya'da da
Kasım 2005'te ilk kredilerini verdi. MAYA aracılığıyla bugüne kadar toplam
8.497 adet kredi verildi. Verilen kredilerin toplam meblağı ise, 7 milyon TL'yi
geçti.
Şengül Akçar'ın yönetimindeki KEDV, Sabancı Vakfı'nın yürüttüğü
2009 Toplumsal Gelişme Hibe Programı kapsamında da mikro girişimci kadınları
desteklemek için geliştirdikleri projelerine destek aldı. Proje kapsamında
mikro girişimci kadınların işlerini daha sürdürülebilir ve kalıcı yapabilmeleri
için internet üzerinden Mikronet: Mikro Girişimci Kadınlar İş Portalı kuruldu.
Portal üzerinden 1.200 mikro girişimci kadının işleri için gönüllü mentorlardan
destek alması ve kendi aralarında tecrübe ve bilgi paylaşımı ağı oluşması
planlanmakta. Bilgisayar kullanmayı bilmeyen mikro girişimci kadınlar ise, bu
hizmetten yararlanabilmeleri için temel bilgisayar eğitimi alıyorlar.
Şengül Akçar, ayrıca KEDV aracılığıyla kadınlar açısından
öncelikli olan Erken Çocukluk Eğitimi, Kapasite Geliştirme, Ekonomik Geliştirme
ve Afete Hazırlık konularında programlar geliştiriyor ve uyguluyor. Aynı
zamanda bu programların yerel kadın grupları tarafından yaygınlaştırılmasına
destek veriyor. Ayrıca, KEDV bugüne kadar 12 ilde yaklaşık 20 bin kadına
istihdam sağladı.
Daha fazla bilgi için:
www.kedv.org.tr
www.girisimcikadin.org
www.kedv.org.tr
www.girisimcikadin.org
*
Cafer Yüksel (Sezon 02 - Bölüm 11)
Haftanın Fark Yaratanı; 300 Bin Orman
Köylüsünü Kooperatif Çatısı Altında Buluşturan Cafer Yüksel
"Fark Yaratanlar" programının 23
Aralık 2010 tarihindeki konuğu, tehlikeli koşullarda çalışan, yetersiz gelir
kaynaklarına sahip orman köylülerinin yaşam şartlarını iyileştirmek için
çabalayan Cafer Yüksel.
Türkiye'deki ormanların yaklaşık yüzde 70'i,
kooperatiflere üye olan orman köylülerince kesiliyor. Genellikle kış aylarında
ve tehlikeli koşullarda çalışan orman köylülerinin sosyal güvenceleri de
bulunmuyor. Kendisi de bir orman köylüsünün çocuğu olan Cafer Yüksel,
köylülerin daha iyi şartlara sahip olması için Sinop'ta kırsal kalkınma
kooperatifi kurarak yola çıkıyor. Ardından Sinop'un diğer köylerinde de
kooperatiflerin kurulmasına öncülük ediyor ve 1997 yılında Türkiye Ormancılık
Kooperatifleri Merkez Birliği'ni (OR-KOOP) kurarak orman köylüleri için yaptığı
çalışmaları ulusal bir boyuta taşıyor.
Dünyada yaygın olarak görülen ve kırsal örgütlenme
biçimlerinden biri olan kooperatif sistemi, ülkelerin ekonomik gelişmesinde de
önemli bir rol oynuyor. Cafer Yüksel, kurduğu kooperatifle, 300 bin orman
köylüsünün bir araya gelmesine, 3.000 birim kooperatifinin ve 27 orman
kooperatifleri bölge birliklerinin birleşmesine önderlik etti. Yüksel, orman
köylüleri için oluşturduğu örgütlenme modeli ile, kesilen ürünlerin
pazarlanmasından örgütlenme yönetimi eğitimlerine, ölüm ve sağlık konularına
kadar hem sosyal hem de ekonomik açıdan köylülere destek oluyor.
Daha fazla bilgi için:
*
Selma Demirelli (Sezon 02 - Bölüm 25)
Haftanın Fark Yaratanı; Kadınlara Umut Olan
Selma Demirelli
"Fark Yaratanlar" programının 21
Nisan 2011 tarihindeki konuğu, Düzce'de yaşanan deprem felaketinin ardından
eşini ve ailesini kaybeden ama hayata dört elle sarılmayı başaran Selma
Demirelli.
Depremin ardından hayata dört elle sarılan
Demirelli, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı'nın (KEDV), Düzce'de faaliyet
gösteren Kadın ve Çocuk Merkezi'nde çalışmaya başladı. 2002 yılında, depremzede
kadınları bir araya getirerek, ekonomik ve barınmayla ilgili sorunlarına çözüm
üretmek amacıyla, "Nilüfer Kadın, Çevre ve İşletme Kooperatifi"ni
kurdu.
Selma Demirelli'nin girişimiyle kurulan
kooperatif, Türkiye'nin birçok bölgesinde yaşayan dar gelirli kadınların
ekonomik hayata katılımı için önemli bir model teşkil ediyor.
Türkiye'de bir ilk olan kadın yapı
kooperatifini kuran Demirelli, kadın girişimciliğini destekleyerek, kadınların
iş kurmaları ve ekonomik anlamda özgürlüklerini kazanmaları için, gelir
getirici faaliyetlerde bulunmalarına olanak sağlıyor. Kadının ekonomik hayata
katılımı için çocuk bakımının önemini de dikkate olan kooperatif, 0-12 yaş
arası çocukları olan kadınlar için bünyesinde bir çocuk merkezi oluşturuyor.
0-6 yaş arası çocukların okul öncesi eğitimlerine de destek olan merkez, daha ileri
yaş gruplarında olan çocuklar için ise kültürel ve sportif faaliyetler
düzenliyor.
Bugüne kadar kooperatif sayesinde, 500 çocuk
yuvadan yararlanırken, 48 kadın konut sahibi oldu. 2000 kadına ve çocuğa erken
çocukluk eğitimi ve gelişimi alanında destek verildi, 250'ye yakın kadının
mikro krediden yararlanması sağlandı.
Daha fazla bilgi için:
*
Tire Süt Kooperatifi (Sezon 04 - Bölüm 03)
Tire Süt Kooperatifi Tirelilerin Hayatında
Fark Yaratıyor
Sabancı Vakfı, hayata geçirdiği “Fark
Yaratanlar” programıyla toplumsal gelişmeye katkıda bulunan “sıra dışı kişilerin
olağanüstü öykülerini” anlatmaya devam ediyor. Dördüncü sezonun yeni fark
yaratanı 63 köyde 1870 ortağı bulunan, Türkiye’nin ilk organik pastörize sütünü
üreten Tire Süt Kooperatifi…
46 yıl önce kurulan ve 10 yıl öncesine kadar
sadece birkaç üreticiden süt toplayıp işleyebilen atıl durumdaki Tire Süt
Kooperatifi, son 10 yılda yaptığı çalışmalar ile Türkiye’nin örnek gösterilen
bir kooperatifi haline geldi. Kooperatif bugün “üreticiden tüketiciye”
sloganıyla, 68 süt alım merkezindeki 50 bin inekten, günde 150 ton süt elde
edilen bir kooperatif olarak faaliyetlerini sürdürürken, ortağı olan köylülerin
de gelirine katkıda bulunuyor. İzmir’in Tire ilçesinin köylerinde faaliyet
gösteren Tire Süt Kooperatifi’ne ortak olan köylüler, her gün ineklerinden elde
ettikleri sütü kooperatifin süt alım merkezlerine teslim ederken, tarımsal
üretim için gerekli olan ziraat makinelerini, yemleri, traktörlerinin yakıtını
kooperatifin imkanları ile sağlıyorlar.
Türkiye’nin ilk organik pastörize sütünü
üretti
Tire Süt Kooperatifi’nde sağımdan depolamaya
ve soğutma zincirinden tüketiciye ulaşana kadar tüm işlemler el değmeden
yapılıyor. Türkiye’nin ilk organik pastörize sütünü üreten Tire Süt
Kooperatifi, organik peynir, organik ayran ve et mamullerini de İzmir’deki iki
büyük market zincirinde ve kooperatife ait üç büyük mağazada tüketicilere
sunuyor.
Kooperatifin, tüketiciye en çok dokunan
hizmeti ise “Alo 500 18 18 Eve Süt” motorlu süt servisi. Servisi arayanların sütleri, birkaç
dakika içinde evlerine teslim ediliyor.
*
Vakıflı Köyü Kooperatifi (Sezon 04 - Bölüm 15)
Türkiye'nin Tek Ermeni Köyünü Kadınlar
Kalkındırıyor
Sabancı Vakfı, toplumsal gelişmeye katkıda
bulunan “sıra dışı kişilerin olağanüstü öykülerini”, “Fark Yaratanlar”
programıyla kamuoyuna anlatmaya devam ediyor.
Sabancı Vakfı’nın yeni Fark Yaratan’ı; Türkiye’nin tek
Ermeni köyü olan ve nüfusu ve geliri azalan Hatay'ın Vakıflı Köyü’nde
dayanışmayı artırmak için kurulan “Vakıflı Köyü Kooperatifi
Kadınlar Kolu” oldu.
Vakıflı Köyü Kooperatifi 2004 yılında kuruldu.
2005 yılında Kadınlar Kolu’nun kurulmasıyla kooperatifin çalışmaları
hareketlenmeye ve çeşitlenmeye başladı. 5 kadınla kurulan kooperatifin kadınlar
kolunda bugün 27 kadın çalışıyor. Kadınlar; evlerinde ürettikleri reçel, defne
sabunu, meyve suyu, defne yağı, nar ekşisi ve 17 çeşit likörü köydeki kilisenin
bahçesinde, köyün çay bahçesinde ve İstanbul Kurtuluş’taki küçük şubelerinde
satıyorlar. Satılan ürünlerden elde edilen gelirin yüzde 80’i üreticinin
olurken, yüzde 20’si ile kooperatife katkı sağlanıyor. Turizm mevsiminin
başladığı Nisan ve Mayıs aylarında, Vakıflı Köyü Kooperatifi için üretim yapan
bir kadının geliri bin TL’ye kadar yükselebiliyor.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder