21
Aralık, Dünya Kooperatifçilik günü olarak kutlanır. 21 Aralık ayni zamanda
gecenin en uzun, gündüzün de en kısa olduğu gündür. Yani 24 saatin 9 saat 27
dakikası (%39’u) gündüz, 14 saat 33 dakikası da (% 61’i) gecedir. Canlıların
yaşamı, günlük nafakalarını temin etmek için büyük bir mücadele ile geçer.
İnsan yaşamının da milyar tarihlerle ölçüldüğü dönemde, insanların kendi
aralarında sürekli savaşlar olmuş, hala da olmaktadır. Güçlüler güçsüzleri
ezmiş, insan emeği ile yaratılan üretim araçları, ekonomideki söylemi ile
sermaye, bir grup insanların/ulusların ellerinde toplanmıştır. Neredeyse dünya
gelirinin % 70’inden fazlası, dünya nüfusunun beşte birinden azına sahip 8
gelişmiş ülkede toplanmış durumdadır. Ayrıca üretilen gelirin emek sahipleri
ile sermaye sahipleri arasındaki dağılımı da çok dengesizdir. Üretilen
gelirlerin 1/5–1/2’si arasındaki bir kısmı emek sahiplerine giderken (ülkelere
göre çok farklılık gösteriyor), geri kalanı da nüfusun çok azınlığının elinde kalmaktadır[1].
Nitekim bankalarda birikmiş likitleşmiş sermaye miktarının dünya reel üretiminin çok üstünde olduğu
haberlerini basında izlemek mümkündür[2].
*
Tarihin
her döneminde karşılaşılan bu bölüşüm sorunu insanları çeşitli çözümler
üretmeğe yöneltmiştir. Salt kar ekseni üzerinde üretimini planlayan geleneksel
kapitalist işletmelerin sonuçları ekonomiye krizden krize sürüklerken, üretimi “insan ihtiyaçlarına göre planlayan
kooperatif girişimler” 21. yüzyılın
en gözde girişim biçimi olacağı, pek çok bilim adamınca ileriye sürülmektedir.
İşte bu
işletme tipini tarihe armağan eden Rochdale
haksever öncüleri, 21 Aralık 1844’de 28 işçinin 4 ay uğraşarak adam başına
toplayabildiği 1’er İngiliz lirası ile, toplam 28 sterlin sermaye ile kurulmuş,
çağdaş kooperatiflerin başarılı ilk örneğidir.
Dünya kooperatifçilik günlerinde hep şunu
düşünmüşümdür: Acaba Rochdale haksever öncüleri, 21 aralık gününü, yani gecenin
en uzun, güneşin dünyaya en az aydınlattığı günü bilinçli olarak mı seçtiler?
*
Küresel
düzeyde her yıl iki kooperatifler günü kutlanmaktadır: biri Rochdale Haksever
Öncüleri Kooperatifinin kurulduğu 21 Aralık 1844’ü baz alan «Dünya Kooperatifçilik Günü» kutlaması;
diğeri de Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin kurulduğu 5 Temmuz 1895’i baz
alan ve 1995’den beri «Uluslararası
Kooperatifler Günü» olarak Temmuz ayının ilk cumartesi günü kutlanan ve
Birleşmiş Milletler tarafından da resmen kabul edilen gündür. Ayrıca Birleşmiş
Milletler, 2012 yılını,
kooperatifçiliğin geniş kitlelerce daha iyi tanınması için «Uluslararası Kooperatifler Yılı» olarak ilan etmiştir. Bununla
beraber, hemen hemen tüm kooperatifler/kooperatifçiler, hiç bir resmi
zorunluluk olmadığı halde 21 Aralık’ı
kooperatifler günü olarak anarlar.
173 yıl
önce insanlığa ekonomik çıkmazlardan kurtarabilecek bir işletme tipini, kooperatifi, armağan eden Rochdale öncülerini saygıyla anarak tüm kooperatifçilerin “Dünya Kooperatifçilik Günü”nü kutlarım.
Kooperatifçi selamlarımla.
Dr. Ayhan ÇIKIN
[2] Bu konuda kesin bir belgeye ulaşılamamıştır. Ancak
yurtiçi ve yurt dışı yayınlarda 2-10 kat arasında olduğu yönünde çeşitli
tahminler ileri sürülmektedir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder