NEDEN KOOPERATİFÇİLİK DİYORUZ ?
Dr.
Ayhan ÇIKIN
Bir konuda başarılı olabilmek için o
konuyu bilen, isteyen ve uygulamada görev alma isteği olan insanların çoğalması
gerekir...
Basit ekonomik döngü, insanların
ürettiği fazla ürün/hizmetleri birbiri ile değiştirme süreci ile başlar.
Daha sonra bu süreçte M-P-M' (*) süreci
içinde P (Para) ekonomik süreçte önemli rol oynamaya başlar ve üretimin
karşılığı olarak piyasalarda dolaşır.
Özellikle 2. Dünya Savaşı sonrasında P
(Para) ekonomiye egemen oldu. Bugün ekonomiyi yönetmek demek Parayı yönetmekle
neredeyse eş anlamlıdır .
Doğaldır ki bunun sonucunda reel
ekonominin en önemli temsilcileri (küçük çiftçi, küçük esnaf , vb...) banka
sisteminin büyük sermaye gruplarının amaçlarına uygun çalışması nedeni ile ,
tasfiye sürecine girdi !..
Peki küçük üreticilerin tasfiye
edilmesi kapitalist ekonomiyi kurtarabilecek mi ?
Bence bu sorunun yanıtı "hayır "dır.
Çünkü tüketilmeyen hiç bir mal
ekonomide üretim olanağı bulamaz... Mal ve hizmetleri de insanlar tüketir.
Ayrıca bu son cümleyi şöyle de söylemek
mümkündür : “Tüketilemeyen mal üretilmezse, harcanamayan gelirde ekonominin başına
dert olur.”
İşte son onlu yıllarda dünyada bu olgu
yaşanıyor.
Özellikle yüzyıllardır üretim karşılığı
olarak "rant+faiz+kar"
yani sermaye gelirleri banka stoklarında o kadar çoğaldı ki, “banka
sermayesi ile sanayi sermayesinin iç içe geçişi”ni simgeleyen bir
“finans kapital” pazarlaması ortaya çıkmıştır. Özellikle
1980'lerden bu yana "IMF+WB+ DTÖ+
ABD Maliye Bakanlığı" destekli , AGÜ'lerin ekonomilerinin yeniden
yapılandırılma projesi ile "Finans Kapital"in dünyaya
yayılmasının alt yapısı hazırlandı ve uygulamaya sokuldu.
Bu arada alternatif ekonomi modeli
temsilcisi SSCB'de kendiliğinden sahneden çekilmek zorunda kaldı.
Pek çok kişi kapitalizmi haklı olarak
eleştiriyor. Ama ona alternatif olarak çalışabilecek bir ekonomik modelleme
yeterince koyamıyor .
İşte bu süreçte "Kooperatifçilik"
yeni bir ekonomik alternatif olarak varlığını hissettirdi.
Ancak "Kooperatif Model" çok
esnek bir işletme modelidir... Kapitalizmin eksiklerini tamamlayan bir seçenek
olarak ta kullanılabilir... Kapitalizme alternatif yeni bir ekonomik modelleme
olarak ta kullanılabilir.
Tabii ki bu tercih, toplumların
siyasi tercihlerine göre oluşur.
Hangi tercih durumu oluşursa
oluşsun, kooperatifler için şu üç unsurun iyi uygulanması ile orta/uzun
vadede ekonomide bir rahatlama sağlanabilir:
1. Her
kooperatif girişim, yerel veya bölgesel düzeyde ortak bir ihtiyacın tanımı
üzerine kurulur ve onu yanıtlamak için insanların işbirliği yapmasını öngörür;
2.
Kooperatif girişim üyeleri için kar aramazlar;
3.
Ekonomik demokrasi, kooperatif girişimin organizasyon tarzını belirler (bir
üye-bir oy).
Özellikle 2012’de 1.cisi
gerçekleştirilen, 2016’da 3. gerçekleştirilecek olan “Uluslar arası
Kooperatifçilik Zirve”lerinde kooperatifçiliğin
ekonomik teoride ve uygulamadaki
yeri çok boyutlu olarak
tartışmaya gündeme taşımaktadır.
Dr. Ayhan ÇIKIN
---
(* ) M-P-M’ :
“Mal-Para- yeni Mallar” döngüsünü simgeler.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder