Dr.
Ayhan ÇIKIN
Küresel düzeyde kooperatiflerle ilgili iki anama günü
kutlanmaktadır : Dünya Kooperatifler Günü (21 Aralık) ve Uluslararası
Kooperatifler Günü ( Temmuz ayının
ilk cumartesisi).
Kooperatiflerin
rolü
Kooperatifler, bir
yöre (ülke) insanının kendi yaşamlarını iyileştirmeye götüren araç olarak
işletme ve birlik esprisi içinde toplumun ve ülkenin ekonomik, sosyal,
kültürel ve politik ilerlemesine katkıda bulunan kuruluşlar olarak da
tanımlanabilir.
Kooperatif hareket, ulusal ve uluslararası ilişkilerde giderek başrol
oynayan bir kurum olarak ortaya çıkmaktadır.
Kooperatif hareket ayni zamanda, insanların
kendine ait araçları ile kendi öz sorumlulukları altında, bir dernek ve
işletme biçiminde örgütlenme tarzını benimseyerek kendi amaçlarını
gerçekleştirirken, yerel düzeyde yüksek bir demokratikleşmeyi ve özerkleşmeyi
öngören, ve ayrıca uluslararası düzeyde bütünleşmiş bir harekettir. Bunun
yanında kooperatif hareket sadece ekonomik değil, ayni zamanda fakirlikle
mücadele, prodüktif istihdam yaratma ve toplumsal bütünleşme gibi sosyal ve
çevresel konuları da kapsar.
ILO 2002’den beri , insana yakışan çalışma tarzı için
kooperatif girişimlerin yapılanmasını önermektedir.
Uluslararası
Kooperatifler Günü (UKG)
1980’li yılların ikinci yarısında Uluslararası
Kooperatifler Birliği (ICA[1])
ve Kooperatifleri Tanıtma ve Geliştirme Komitesi (COPAC[2])
üyeleri kooperatif hareketlerin uyumlaştırılması konusunda çalışmalar
başlattı. Bunu takiben Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu,
16 Aralık 1992’de 47/90 nolu kararla bir « Uluslararası
Kooperatifler Günü» oluşturulmasına karar verdi.
Bu kararın açılımı şöyle özetlenebilir : « BM Genel
Kurulu, Uluslararası
Kooperatifler Birliği’nin 100.
Kuruluş yılı olan 1995 yılının temmuz ayının ilk cumartesi günü Uluslararası
Kooperatifler Günü(UKG)’nün kutlanmasını, bu süreç içinde
UKG kutlama biçimlerinin araştırılmasını kararlaştırdı.
Böylece UKG’nün
kutlama tarihi, ICA tarafından 1923’den beri « Kuruluş Günü »
olarak kutladığı, temmuz ayının ilk cumartesisi olarak belirlendi.
23 Aralık 1994’de BM
Genel Kurulu, kooperatiflerle ilgili, salt hükümetleri ve uluslararası
ajansları ilgilendiren , 49/155 sayılı yeni bir karar aldı : « ulusal
kalkınma stratejileri hazırlanırken ekonomik, sosyal ve çevresel sorunların
çözümüne kooperatiflerinde katkısının hesaba katılmasını » önerdi ;
ve « diğer işletmelere ve ticari faaliyetlere boyun eymeyen zorlukları
elimine etmek amacıyla kooperatif faaliyetleri engelleyen hukuki ve idari
sınırlamaları n yeniden gözden geçirilmesini » istedi.
BM bu kararında,
« […] 1995’den itibaren , hükümetleri, uluslararası uzmanlaşmış
örgütleri ve kurumları ve uluslararası kooperatif organizasyonları, 47/90
sayılı kararında kabul ettiği uluslararası kooperatifler gününü (UKG),
her yılın temmuz ayının ilk cumartesi gününde kutlamalarına
davet » etmektedir.
Uluslararası
Kooperatifler Gününün Amacı
·
Kooperatif eylem üzerinde kamuoyunun duyarlılığını
artırmak ;
·
Uluslararası kooperatif hareketin ve Birleşmiş Milletlerin amaçlarının tamamlayıcılığını vurgulamak ;
·
Birleşmiş Milletler tarafından belirlenmiş büyük
sorunların çözümüne kooperatif hareketin katkısını belirtmek ;
·
Uluslararası kooperatif hareket ile yerel, ulusal ve
uluslararası düzeydeki yönetimler, hükümetler gibi, diğer aktörler
arasındaki ortaklaşmayı genişletmek ve sağlamlaştırmak.
1995’den
itibaren küresel toplum, kooperatifler,vb.. ICA Günü’nü Birleşmiş
Milletler UKG olarak kutlamaktadırlar. Dünyada UKG
kutlamaları yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde tutarlı
olmalıdır.
Bu nedenle ilgili
kuruluşlar, kooperatifflerin çözümüne katkıda bulunabileceği ana bir
temayı her yıl UKG’nün konusu olarak seçerler. Konuyla ilgili
olarak, BMÖ Genel Sekreteri , Uluslararası Kooperatifler Birliği(ICA) ve
Kooperatifleri Tanıtma ve Geliştirme Komitesi (COPAC) yetkilileri,
Günün anlamı ve konusu üzerine demeçler verirler. Örneğin
UKG’nün son beş yılının ana temaları şöyledir :
·
Konu 2010 :” Kooperatif girişim kadınları özerkleştirir”
·
Konu 2011 : “Gençler, kooperatiflerin geleceği”
·
Konu 2012 : “Kooperatif girişimler daha güzel bir dünya kurmaya
yardım ederler”
·
Konu 2013 : “Kooperatif, Kriz zamanında güçlü kalan bir girişim”
·
Konu 2014 : “Kooperatif işletmeler : herkes için sürdürülebilir
bir kalkınmayı sağlamak»
Birlleşmiş Milletler
Genel Sekteteri M. Ban Ki-moon,2014 yılı UKG için şu vurgulamayı
yapmaktadır : « Kooperatifler, tarım, gıda güvenliği ve kırsal kalkınma için
özel olarak önemlidirler. Fakirlik içinde yaşayan onlarca milyon insan dahil
olmak üzere, finans hizmetleri sektöründen, 857 milyondan fazla insan
yararlanmaktadırl. » (5 juillet 2014)
Sonuç
Toplumun kaygısı,
kooperatif hareketin kurucu değerlerinden biridir. Bu nedenle, toplulukların
/toplumların yaşam koşullarının sürdürülebilirliğini koruma ihtiyacı, tüm
kooperatiflerin hedef aldığı ve onların yapacağı işlerin ayrılamaz bir
parçasıdır.
Dr. Ayhan ÇIKIN
5 Temmuz 2014, Urla
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder