-2012
ULUSLAR ARASI KOOPERATİFLER ZİRVESİ-
Dr. Ayhan
ÇIKIN
BMÖ, Aralık 2009 yılında aldığı bir kararla 2012 yılını
Uluslararası Kooperatifler Yılı (UKY)
ilan etmişti. UKY, küresel düzeyde olsun, kıtalar ve ülkeler düzeyinde
olsun çeşitli etkinliklerle kutlanmakta
ve “kooperatif işletmeler daha güzel bir dünya kurar” ana teması
etrafında etkinliklerini sürdürmektedirler. (Bkz.
http://blog.milliyet.com.tr/-uluslararasi-kooperatifler-yili---kutlamalari/Blog/?BlogNo=368755;
http://blog.milliyet.com.tr/avrupa-duzeyinde-uky-kutlamalari/Blog/?BlogNo=369840;
http://www.turkiye2012koop.org/)
Uluslararası Kooperatifler Yılı(UKY) kutlamalarını, BMÖ
desteğinde organize eden Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA)[1] Yılı, muhteşem bir Zirve ile bitirmeyi
planlamıştır : 2012 Uluslararası
Kooperatifler Zirvesi(UKZ) . Zirve,
8-11 Ekim 2012 tarihlerinde Kanada’nın Québec eyaletinde gerçekleştirilecektir. Kanada’nın
köklü üniversitesi Saint Mary’s
Üniversitesi[2]’
nin koordinatörlüğünde gerçekleştirilecek olan Zirve’ye Kanada’nın en
güçlü, dünyanın ise 6. güçlü bankası (kooperatif banka) olan Desjardins
Hareketi[3]
her türlü maddi ve manevi açıdan
desteklemektedir. Zirve’nin ana teması “Kooperatiflerin
İnanılmaz Gücü” olarak belirlenmiştir.
Ekonomilerinde kooperatif işletmelerin yer aldığının
gözlemlendiği 96 ülkede, kooperatif üye sayısı 1(bir) miyara ulaşmıştır. Çok
uluslu şirketlerden % 20 daha fazla istihdam yaratan kooperatiflerin istihdam
ettiği insan sayısı 100 milyonu aşmıştır. Dünyadaki en büyük 300 kooperatifin
yıllık iş hacmi 1,6 trilyon ABD dolar civarında olup dünyanın 9. büyük
ekonomisine(İspanya) eşdeğer bir gelir hacmine sahiptirler. Bu
kooperatiflerin % 99’u ekonominin 7 ana
sektöründe yoğunlaşmışlardır. Bunlar : Tarım-gıda/ormancılık (% 29), Finans
kurumları ( % 26), Tüketim/ perakende satış (% 22), Sigorta (% 17), Emek/Sanayi
Kooperatifleri (% 2), sağlık kooperatifleri (% 2), kamu hizmetleri (% 1) ve
diğerleri (% 1).
Kooperatif üyeleri , dünya nüfusunun % 13,8 düzeyini temsil ederken,
sermaye şirketlerine doğrudan veya dolaylı ortak sayısı ise 893 milyon olup
dünya nüfusunun % 5’i düzeyinde temsil edilmektedirler. Sermaye şirketlerine
doğrudan üye olanların sayısı ise, kooperatif üyelerinin 1/3’ü kadardır.
Kooperatif üye sayısının ülke nüfuslarına oranı bakımından
ilginç ülkeler bulunmaktadır. Kooperatife katılım oranı olarak bilinen ve ülkelere
göre kooperatifçiliğin gelişme düzeyi göstergesi kabul edilen bu oran bazı
ülkelerde şöyledir : İrlanda % 70, Finlandiya %60, Avusturya % 58 ve
Singapur %50. Türkiye’de
bu oran % 10 civarındadır.
Kooperatif bankalar, dünyadaki banka şubelerinin % 23’ünü
temsil etmekte, 870 milyon üye/müşteriye bankacılık hizmeti sunmakta ve küresel
düzeyde 2. bankacılık ağına sahip bulunmaktadırlar. Ticari banka şubelerinin
%26’sı kırsal bölgelerde iken kooperatif
bankaların şubelerinin % 45’i kırsal alanlardadır.
UKY’nı , pek çok
hükümetler ve sivil toplum kuruluşlar (STK) iyi değerlendirmektedirler. Örneğin
ABD’de 2011 yılı sonlarında Kongre’ye, kooperatifleri çeşitli yönlerden teşvik edecek
bir yasa (National Co-operative Development Act) önerisi verilmiştir (bkz. http://www.sommetinter2012.coop/site/accueil?template=newsDetail&newsID=5893)
ULUSLARARASI
KOOPERATİFLER ZİRVESİ’NİN AMAÇLARI, KONULARI VE KATILIMCILARI
UKZ’nin amaçlarını şu başlıklar altında toplamak mümkündür:
·
Bugünün ve geleceğin iş konularının ve
sürdürülebilir kalkınmanın kooperatiflerle
başarılabileceğinin mümkün olabileceği konusunda bir tartışma ortamı
sağlamak;
·
Küresel düzeyde ekonomik ve politik ortamlarda
gerçek bir etki yaratmak amacıyla bir kooperatif ağı oluşturmak;
·
Kooperatif liderleri için bu zirvelerin sürekli tekrarlanabileceği bir zemin
hazırlamak;
·
Yeni girişimler olarak kooperatif model için bir
momentum (analiz tekniği) yaratmak.
UKZ’dende üzerinde tartışılabilecek ana konular ise şöylece
sıralanabilir :
·
Küresel ekonomide kooperatiflerin yeri : küresel
düzeyde ekonomide kooperatiflerin yeri nedir ? Hangi düzeylerde
olmalıdır ?
·
Kooperatif modelin başarısı : verimlilik ve
karlılık ile kooperatif değerlere saygı nasıl uzlaştırılabilir ?
Kooperatiflerin sürekliliğini sağlayabilmek için onların gelişmesini sağlayan
büyüme (kalkınma) araçları nedir?
·
Modelin evrimleşmesi : piyasaların sürekli
gelişmesine karşılın nasıl canlı ve yenilikçi kalınabilir ? Üyelerin kooperatif
yaşama ve kendi kooperatifinin ürettiği mal ve hizmetlere katılımı nasıl teşvik
edilebilir? Rakip firmaların mal ve hizmetleriyle üye çıkarları nasıl uzlaştırılabilir
?
·
Küresel sosyo-politik etki : kooperatiflerin
sosyo-politik kararların alınmasındaki etkisi nasıl gerçekleştirilebilir ve
artırılabilir ? Kooperatiflerin katılımcı yönetişim modelinin doğası, diğer
işletme tiplerinde nasıl etkinleştirilebilir ? Ekonomik sonuçların paylaşımında
kooperatifler lider model oluşturabilirler mi?[4]
Ayrıca UKZ’de “geleceğin kooperatif liderleri” ni
ilgilendiren özel bir programda gerçekleştirilecektir. Bunun için 20-35 yaş
arasındaki potansiyel kooperatif liderleri Zirve’ye davet edileceklerdir.96
ülkeden 130 konuşmacı, 230’u geleceğin
kooperatif lideri ve 1500’ü farklı kesimlerden olmak, Zirve’ye 1 860 civarında katlımcı beklenmektedir.
Katılımcıların nitelikleri şöyle
belirlenmiştir :
·
Dünya kooperatiflerinin başkanları, CEO’ları ve kooperatif yönetim kurulu ve
idari komite üyeleri;
·
Kooperatiflerin
gelecekteki yöneticileri ve idarecileri;
·
Kooperatif modeli uygulayan ülkelerin hükümet üyeleri,
diplomatları ve konsolosları;
·
Farklı
uluslararası örgütlerin ve yasal otoritelerin temsilcileri ;
·
Kooperatif modelle ilgilenen üniversiteliler,
araştırıcılar ve ekonomistler;
·
Tarım, orman, perakende ticaret, sigortalar,
finans, mal ve hizmetler, sağlık, vb.. ilgili sektörlerin kooperatif
temsilcileri;
·
Ulusal ve uluslararası medya temsilcileri.
UKZ’ni organize eden
sorumlu komisyon, Zirve için bazı etütler yaptırarak yayınlamışlardır.
Bunlar şu başlıklar altında toplanmıştır :
·
Kooperatiflerin karşılaştığı sorunlar ve
zorluklar, küresel eğilimler;
·
Kooperatif modelini geliştirme stratejileri;
·
Örgütsel
prosessüsler ve en iyi uygulamalar;
·
Verimlilik, finansman ve kapitalizasyon;
·
Kooperatiflerin kendi ortamına sosyal ve
ekonomik etkileri;
·
Kooperatifler açısından üyelerinin beklentileri.
EV SAHİBİ KURULUŞLARIN MESAJLARI
Uluslararası Kooperatifler Zirvesi’ni pek çok ulusal ve
uluslararası kuruluşlar destek vermektedir. Ancak bunlardan üçü Zirve’nin organizasyonunu
doğrudan üstlenmişlerdir :
Ev sahipliği yapan
kuruluşların temsilcilerinin Uluslararası Kooperatifler Zirvesi 2012
için kamuoyuna verdikleri mesajlar da
şöyle özetlenebilir : Desjardins Hareketi, Uluslararası Kooperatifler Birliği
(ICA) ve Saint Mary's Üniversitesi. Bu
üç kuruluşun Zirve öncesi dünya
kamuoyuna verdikleri mesajlar şöylece özetlenebilir : (Bkz . http://www.sommetinter2012.coop/site/info-sommet/hotes)
·
Monique
F. Leroux : Desjardins Hareketi başkanı ve CEO’su :
Kooperatifler : sürdürülebilir refah üreticileri
« Desjardins Hareketi’nde
biz, geleceğin sürdürülebilir refah yaratıcı işletme modeli olarak kooperatif
işletme olduğunu inanıyoruz. Sürdürülebilir refah, bugünün ve gelecekteki
kuşakların çıkarına, insana ve çevresine saygılı ekonomik bir gelişme yoluyla
zenginlik yaratmaktır. Kooperatifler, daha güçlü bir mali ve ekonomik sistemin kurulması için bir
çözüm elemanı olduğunu, esnekliğini ve uygunluğunu, göstermiştir. Kooperatif
model, sadece sürdürülebilir değil ayni zamanda çağdaş bir çözüm olarak da git gide etkili olmaktadır. 2012 Uluslararası kooperatifler zirvesi’nin
gerçekleştirici ortağı olarak Desjardins Hareketi , küresel politik düzeyde kooperatif girişim
modelini geliştirerek başarısını, kalkınmasını teşvik eden çözüm alanlarının
ortaya konmasını ve büyük iş konularının kooperatif forumlarında konuşulmasını
temenni etmektedir”
·
Dame
Pauline Green, Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) başkanı :
Kooperatifler : daha güzel bir dünya için işletmeler
« 2012’yi « Uluslararası kooperatifler yılı » ilan eden Birleşmiş
Milletler Örgütü (BMÖ), kooperatif işletme modelinin sosyal ve ekonomik
katkısını tanımak istedi. Zirve’nin konu
seçimi, « Daha iyi bir dünya için girişimler, kooperatifler » düşüncesini canlandırıcı niteliktedir. Zirve
, daha güçlü, daha demokratik ve daha adil bir ekonomik sistemin kurulması için
kooperatif hareketin uzun dönemli bir çözüm teşkil ettiği anlamındadır. 2012
uluslararası kooperatifler zirvesi, hükümetlerin ve uluslararası kurumların,
birlikte daha iyi bir dünya kurduğumuzu inandığımız küçük, orta ve büyük
kooperatiflerin küresel düzeyde gelişmesini ve kalkınmasını desteklemesine, olanak sağlayacaktır. »
·
Dr. J.
Colin Dodds ; Başkan , Saint Mary's Üniversitesi
Kooperatif modelin geleceği için yenilikçi düşünceler geliştirmek
« Saint Mary's Universitesi, «Desjardens Hareketi » ve
«Uluslararası kooperatifler birliği (ACI) » ile birlikte, Québec’de kooperatif ekonomisi üzerine « Imagine 2012 » kongresini yapmak ve 2012 Uluslararası Kooperatifler
Zirvesine ortak olmaktan gurur duyar.
Birleşmiş Milletler tarafından kararlaştırılmış Uluslararası
kooperatifler yılı çerçevesinde Zirve ve Imagine 2012, küresel ekonomi
tarafından ilgili kooperatifçiler için iki büyük olay vardır. Bireylerin ve
toplulukların ihtiyaçlarına iyi yanıtlayacak olan yeni ekonomik yaklaşımları
araştırmaya imkan vereceği gibi, Imagine 2012 , Zirve’de var olan karar
vericiler için sürdürülebilir ekonomik gelişme alanında yenilikçi düşüncelerin
de yaratıcı motoru olacaktır. Kooperatifçi
bakışla küresel ekonomiyi analiz
etmekle, sürdürülebilir refaha katkıda bulunabilir ve daha iyi bir dünya
kurulabilir. »
ZİRVE NELER VEREBİLİR ?
·
Kooperatifçilik
bilgilerini süzgeçten geçirmek :
Zirve kapsamında, kooperatif hareketin finansal ve ekonomik boyutu
üzerinde yayınlanmış 8 araştırma
yayınlanmıştır. Ayrıca farklı uzmanlık alanlarından 130’dan fazla ünlü konuşmacının sunacağı bilgi/belgelerle kooperatifçilik
konusunda çok kapsamlı bilgiler edinilecek, geçmişin bilgileri gözden
geçirilecektir
·
Kooperatif
işletmelerin yönetimini ve başarısını iyileştirmek : Verimliliğin artması,
sağlıklı bir kapitalizasyon, uygun bir
finansman ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlama yeteneğinde etkili bir finansman
yapısı için yenilikler; finansal yenilikler üzerine yönlendirilmiş finansal ve ekonomik
karakterli programlama üzerinde durulacaktır. Daha iyi örgütsel uygulamalar,
yönetişim, üyelerin tatmini, başarı kültürü, değerlerin paylaşımı, toplumsal
sorumluluk, yetenek kazanmak ve elde tutmak gibi anahtar konuları tartışmak
için yuvarlak masa tartışmaları yapılacaktır. Faaliyet sektörlerine göre özel
konuları çözümlemek için çalışma atölyeleri kurulacaktır : tarım,
perakendecilik, sigorta, finans, sanayi, sağlık, vb..
·
Kooperatif
modelin etkisini birleştirmek : Kooperatiflerin politik arenada işgal
ettiği yerin tanımlanması ve olumlanması. Farklı ülkelerin hükümet
temsilcilerinin ve bakanlarının bir yuvarlak masa etrafında tartışmalara katılması sağlanacaktır . Tüm
dünya medyasının varlığı sayesinde uluslararası
görünürlük sağlanacaktır. Tüm delegeler tarafından ortak bir deklarasyonun
kabulü gerçekleştirilecektir. Bu
deklarasyon, temel ekonomik değişimlerin gerekli bir taşıyıcısı olarak
kooperatif modeli ortaya koyacaktır.
·
Kooperatif
ağını genişletmek : 96 ülkenin kooperatif ortamının liderleri ile etkileşim
fırsatı yaratılacaktır. İşlerin geliştirilmesi amacıyla ağlaşma ve
kooperatiflerarası işbirliği faaliyetleri geliştirilecektir.
SONUÇ (MU ?)
Ekonominin iki temel dayanağı ‘ üretmek (arz) ve tüketmek (talep)’ yüzyıllardan beri , birbirinden ayrılamayan siyam
ikizleri gibidir. Kısacası “üretilmeyen
mal tüketilemez, tüketilmeyen mal da üretilmez”. Tüm malların değişimini olanaklı kılan “para”[5]yı
da devreye sokarsak bunu şöyle ifade etmek mümkün olabilir : “elde
edilmeyen gelir harcanamaz, harcanmayan gelirde ekonomiyi boğar”[6]. Nitekim, dünyanın reel üretimi 63 trilyon ABD
doları civarında iken, bankalardaki “finans
sermaye”nin 200 trilyon ABD dolarını aştığı günümüzde, 2012 Uluslararası Kooperatifler Zirvesi’nin toplanmış olması, 1917 SSCB devriminden daha
önemli sonuçlar yaratabileceğini düşünüyorum.
10.08.20012, Urla/İzmir
Kaynaklar :
http://www.sommetinter2012.coop/pdf/Sommetintercoop2012_Francais.pdf
http://www.imagine2012.coop/?play=0
http://www.coopaccounting.coop
http://www.ica.coop/al-ica/
http://www.ncba.coop/
[1] Uluslararası
kooperatifler birliği, tüm dünyada kooperatifleri bir araya toplayan, temsil eden ve yardım
eden sivil ve bağımsız bir birliktir. 1895’de Londra’da kurulmuş, 96 ülkede ve
ekonominin tüm sektörlerinde 267 üyesi
bulunmaktadır. (www.aci.coop)
[2] Saint
Mary’s, Kanada’nın en eski üniversitesidir. Orada, “Centre of Excellence in
Accounting and Reporting for Cooperatives” gibi mükemmel bir kooperatif
muhasebe merkezi, kooperatiflerin ve tasarruf ve kredi sandıklarının
yönetiminde öğretici tek uluslararası bir program sunan prestijli bir ticaret
okulu, “Sobey School of Business” bulunmaktadır. (www.smu.ca)
[3] 190
milyar Kanada dolarından fazla aktifiyle Desjardins Hareketi, Kanada finans
kooperatif grubunun birincisidir ve dünyada
en güvenilir 18. Finans
kurumudur. Desjardins Hareketi , 5,6
milyon civarındaki ortağına ve müşterisine tam dizi finansal ürün ve hizmet
sunmaktadır, 45 000 kişi istihdam etmektedir;
5 400 civarında seçilmiş yönetici sorumluluk taşımaktadır. (www.desjardins.com)
[4] Saint Mary’s Üniversitesi Kooperatifçilik Bölümü
öncülüğünde, Québec’te, 6-8 Ekim 2012 tarihlerinde, Zirve öncesi “Kooperatif Ekonomisi
üzerine Uluslararası Konferans” adlı bir
toplantı düzenlenecektir. Zirve’nin teorik
alt yapısını oluşturacak bu konferans da alanında uzman pek çok bilim adamı
aşağıdaki konuları tartışacaklardır : “Neden buradayız?; Kooperatifler, iktisadi düşüncede neden görünmüyor ?;
Maskesiz ekonomi; Yeni ekonomi nedir ve
ona neden ihtiyaç vardır?; İlerleme
nedir ve nasıl ölçülür ?; Gelir
eşitsizliği nedir ?neden önemlidir ?;
Uyumlu sürdürülebilirlik mi yoksa refah mı ?; Büyümede sınırlamalar nedir? ;
Kompleksite : yenilik, uyum ve direnç
taşıyıcıları nedir?; Geleneksel firmalarda örgütsel
tasarım ve farklı istihdam tipinde kooperatiflere ihtiyaç var mı?
Davranışsal ekonomi dersleri ;Toplum sağlığında işçi mülkiyet ilişkisi
nasıldır?; Büyüklük daha mı iyi ?; Yeni ekonomide finans kapitalin rolü nedir
?; Borç tuzağı önlenebilir mi?; Yeni ekonomilerde kooperatiflerin rolü nedir ?
; Ortaklık nedir ve onlar nasıl yönetilmeli
?; Kooperatif ekonomi ? Yeni ekonominin yönetim anahtarı ve
kooperatiflere etkileri.”
http://www.imagine2012.coop/schedule/
[5] Parada
alınıp satılan bir mal haline gelmiştir.
[6] http://www.economist.com/content/global_debt_clock
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder