KOOP/YORUM
Dr. Ayhan ÇIKIN
KOOPERATİFLERİN
TOPLUMA KATKILARI*
Kooperatiflerin pek çok ülkelerin ekonomik, sosyal ve politik amaçlarına
ulaşmasında önemli katkıları olduğu ve toplumsal kalkınmada önemli roller
oynadığı gözlemlenmiştir.
Kooperatifler, girişimcilik ruhuyla çelişmeyen erdemli topluluklar yaratmış
dernekçi bir yapıdaki “bir başka ekonomi
girişimleri”ni ekonomiye sokmuş,
ayni zamanda ortak aklı karakterize eden dayanışma ruhunun da göstergeleridir.
Pek çok gelişmiş ülkede, kooperatiflerin gelişmesini ve çalışma koşullarını iyileştiren ve
destekleyen yasal ve kurumsal düzenlemeler yapılmıştır. Yine gelişmiş ülkelerde,
kooperatiflerin geleceği konusunda projeksiyonlar üretilmiş, kooperatiflerin
geleceği için yüksek düzeyde vizyonlar öngörülmüştür. “Daha büyük bir toplumsal bütünleşme ve daha üst düzeyde bir istihdam yaratmak ve istihdamın niteliğini iyileştirmek ve
ekonomik büyümeyi olanaklı kılmada kooperatifleri olanaklar sağlayan tedbirler” üzerinde
önemle durulmaktadır. Rekabet koşullarını yeniden düzenlemede ve ekonominin
yeniden dinamikleşmesinde kooperatiflerin katkısını önemseyen politikalar
üreterek devreye sokulmaktadır.
Adil ve sorumlu bir toplumsal yapı için ekonomik kurallar içinde yeniden
yapılanma pekala mümkündür. Kooperatifler, böyle bir yapılanmanın oluşumuna
katkıda bulunabilecek en önemli kuruluşlardır. Bunun gerçekleştirilmesi için
gelişmiş ülkelerin, hatta Türkiye’deki binlerce kooperatifin deneyimlerini ve
tarihçelerini iyi değerlendirmek gerekir : her başarının ve her başarısızlığın mutlaka
nedenleri vardır. Önemli olan bu nedenleri iyi saptayabilmek ve çözüm
analizlerinde onlardan yararlanabilmeyi becerebilmektir.
Kooperatifler, gönüllü yurttaşların ve girişimcilerin yeniden bir araya
gelerek örgütlenmesi temeli üzerinde oluşmuş, dernekçi bir yapı özelliği
taşıyan sosyo-ekonomik birimler olarak ortaya çıkarlar. Onlar, fazla sermayeye
gereksinim duymadan insanlara istihdam yaratarak zenginlik üreten nadir girişim biçimleridir.
Kooperatifler, yöresindeki değerleri
harekete geçirerek doğduğundan, öteki sermaye girişimlerinden daha farklı
girişimlerdir. Beraberce ürün ve hizmet üretme, başkaları ile birlikte çalışma,
gönüllü paylaşım, eşitlikçi ve dayanışmacı bir katılımcılıkla, adeta bir kimlik
bütünlüğüne ulaşmasındaki toplumsal katkısı son derecede önemlidir.
Kooperatifler, ekonomik olarak rekabet koşullarını iyileştirmeğe önemli
katkıda bulunurlar. Yenilikçi ve ayni zamanda daha genel karakterli toplumsal ve çevresel amaçları hedefleyen
çalışmaları ile de ayrı bir katkı özelliği de taşırlar.
Kooperatiflerin topluma kattığı değerler :
Bunun yanında kooperatifler, özgür birliklerdir. Kooperatif olarak onlar,
üyelerine ve tüm topluma önemli avantajlar sağlarlar. Bu avantajlar,
kooperatiflere bugün özel bir konum kazandırmaktadır. Örneğin küreselleşme ve bölgesel kalkınma konusunda .
Küreselleşme süreci pek çok insanı farklı şekillerde etkilemektedir. Bir
kısım insanlar küreselleşmeden olumlu şekilde etkilenirken, önemli bir bölümü
de küreselleşmeden hoşnut değillerdir :
-
Kooperatifler , küreselleşmenin olumsuz etkilerini karşı koymada insanlara
yardım ederler, dayanışma dinamiği içinde “küçük işletme/birey” ile “pazar”
arasında “bileşik geçit noktaları”
oluşturur;
-
Kooperatifler, otomatik olarak kendini ve ortaklarını korurken yerel bazda
herkesi koruyarak çok geniş piyasalarda
küçük işletmelerin varlığını sürdürmelerine ortam yaratırlar;
-
Kooperatifler, özerk tarzda ihtiyaç duyulan sermayeyi kendine çekemeyen “zor bölgeler”de insanların yaşamasına
ortam hazırlarlar;
-
Kooperatifler, yerel ve bölgesel kalkınmanın önemli aktörüdürler;
-
Kooperatifler, kurdukları işletmeler ile yerel topluluklarda
kökleşmişlerdir, çünkü kendisini destekleyen dayanışma, girişimciliği yadsımaz, ayrıca toplumsal
gerçekçiliği de kapsamına alır;
-
Gelişmiş pek çok ülkede kırsal yörelerdeki yerel hizmetleri kooperatifler
sürdürmektedir. Örneğin bu ülkelerde köy ve kasabalardaki çok sayıda banka
şubeleri kapanırken, bu gibi hizmetleri kooperatif bankalar sürdürmektedir;
-
Kooperatif işletmeler, toplumsal sorumluluğu geliştirerek, topluma önemli
bir yurttaşlık bilinci katarlar. Topluma, toplumsal sorumluluk tohumları eken
nadir kuruluşlardır.
-
Son yıllarda, sermayenin birikim amacını “kooperatifleştirerek” nesnel
özgür işletmecilik ile ortaklarının ve toplumsal bütünlüğün yararına uzun
dönemli bir perspektif yaratmaktadırlar.
Kooperatiflerin sosyal
güvenliğin savunulması ve sürdürülmesine katkıları :
Örneğin AB ülkelerinde pek çok sosyal güvenlik konularında kooperatif
kurumların yer aldığı, yurttaşların bu konudaki ihtiyaçlarını daha iyi
yanıtlamak için etkin organizasyonlara gittiği gözlemlenmektedir :
-
Kooperatiflere katılım, demokratik toplum değerlerinin hayati çekirdeğidir;
-
Kooperatifler demokratik katılımın ve yurttaş olmanın okullarıdır;
-
Kooperatifler bireylere kendi geleceğini bizzat eline alma ve ortak
amaçlarına ulaşmak için örgütlenme olanağı sağlar;
-
Kooperatifler aracılığı ile insanlar, istihdam yaratırlar, özerk tarzda
sosyal hizmetler ve yardımlaşma sağlarlar;
-
Risklere karşı sigorta yardımlaşması gerçekleştirirler.
Kooperatifçi selamlarımla…
Dr. Ayhan ÇIKIN
* Üretici Gazetesi, Yıl 7, Sayı 312, 06-12 Temmuz 2013, s. 9
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder