20.yüzyılın son ve 21.yüzyılın
ilk onlu yıllarında ülkemiz ve dünya toplumlarını sarsan önemli olayları
üst üste yaşıyoruz.
Piyasaların küreselleşmesi, devletin
ekonomideki rolünün azalması, teknolojideki yeni gelişmeler bağlamında
toplumsal yaşam dipten gelen dalgalarla tepeden tırnağa sarsılmaktadır.
Kamu ve özel kuruluşlar arasındaki
ayrımlaşma, bireysel çıkar ile toplumsal çıkar arasında insanların kendi yerini
tanımlama, kimliğini sahiplenme, demokrasi ilişkileri gibi güdüsel
öğeleri kaybolup gitmektedirler.
Bazıları için değişime uğrayan bizzat
piyasa ekonomisinin kendi temelidir : üreticiden alıcıya, hizmetlerden
mallara,vb..piyasaya göre farklı ağlar birbirleri yerine geçebilmektedirler.
Koopitalizm?
Kooperatif hareketi de değişim
sürecinin dışında değildir.
Asırlık kooperatif ağları, "hisse
senetli-sermaye girişim" modelinin
çekim cazibesine karşı direnebilmek
için kendi imajını güçlendirmek ve kanıtlamak durumundadır.
Egemen kapitalist modelin örgütsel
yapılanmasını, kendi örgütsel dokusunu çok iyi algılamak ve
konumlandırmak durumundadır.
Kooperatifler, kendilerine sermaye çekebilmek
için egemen kapitalist girişim modelinden bir çok yeni araçlar aldı ve
bir çok ülkede hibrit(melez) bir girişim durumuna
geldi. Bu özelliğinden dolayı bazı yazarlar "Koopitalizm" (coopitalisme) terimini kullanmaya
başlamışlardır [1].
Pek çok ülkede, rekabet, yasalar,
ekonomik dönüşümler,vb..ile olumsuz koşullar yaratılarak kooperatif ağlar
tam anlamıyla çökertilmiştir.
Bununla beraber, toplumsal ihtiyaçlara
uygun yeni kavramlar, yeni çıkmış profiller ve yeni kuşak kooperatiflerin
de ortaya çıktığı gözlemlenmektedir : sosyal kooperatifler, çok amaçlı (multiservices)
kooperatifler, hizmet yönetim kooperatifleri. vb.
Ayni zamanda, kooperatiflerin
gelişmesini kolaylaştırmak için pek çok ülkede önemli yasal düzenlemeler
yapılmaktadır. Değişen sosyo-ekonomik koşullara uyum sağlamak üzere
kooperatiflerde önemli adaptasyonların yapıldığı gözlemlenmektedir. Örneğin İtalya'daki "Sosyal Kooperatifler" için bu kooperatiflere özgü
yasal düzenlemeler yapılmıştır[2].
Kooperatifçi selamlarımla
Dr. Ayhan ÇIKIN
(1) [1] Jean-Pierre Girard, "La
Formule Coopérative et Les Défis du XXIe Siecle Eléments de Réflexion",
in: Le Mouvement Coopératif au coeur du xxıe siecle,
A.-G.Gagnon et J.-P. Girard(dir.), ISBN 2-7605-1140-5, 2001, Presses de
l'Université du Quebec, Edifice Le Delta I, Québec, www.puq.uquebec.ca
(2) [2] Bugün sosyal kooperatifler olarak
adlandırılan ilk ifadeler 1960'lı yılların sonlarında ve 1970'li yılların
başlarında kullanılmasına karşın ilgili yasa 1991'de kabul edilmiştir
(Borzaga,1995).
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder