Kooperatifler, ekonomik manzarada azınlık gibi görünseler de onların başarıları hiçte küçümsenecek gibi değildir.
Örneğin Fransa'da banka mevduatlarının yüzde 60'ı kooperatif bankalar[1] ; tarım-gıda sektörünün yüzde 40'ı tarımsal kooperatifler ; perakende ticaretin yüzde 26,3'ü kooperatifler tarafından gerçekleştirilmektedirler. Yine Fransa'da okul kooperatifleri 4 milyondan fazla öğrencinin eğitimine ; 1 milyondan fazla işçinin istihdamına (toplam fransız istihdamının yüzde 4,3'ü) katkıda bulunmaktadır. Fransa'nın bir çok bölgesinde kooperatifler istihdam yaratma bakımından ilk sıradadırlar : örneğin son 5 yılda « işçi üretim kooperatifleri (SCOP) » yılda ortalama 1000 istihdam yaratmışlardır. Kooperatifler yoluyla küçük işletmelerin yaşamını sürdürme olasılığı artmaktadır[2].
Burada ülkemizden bir örnek vermek gerekirse Tire Süt Kooperatifi'nin 2001'den bu yana etkili çalışması ile Türkiye'de süt üretimi 1,1 kat artarken Tire'de 4,5 kat artmıştır. Yine son 10 yıl içinde Tire süt kooperatifinin yatırımları 6,5 kat artarak 150 milyon dolara ulaşmıştır. İstihdam ettiği personel sayısı da 3 kat artmıştır[3].
Beşeri olduğu kadar finansal olarak yerel ortama kök saldığında kooperatifler, ortaklaşa tesisler kurmada ve onları geliştirmede yerel bölgeler için uygun araçlardır.
Özellikle son onlu yıllarda yeni kooperatif tipleri ortaya çıkmaktadır. Bir bölgede ortaklaşa bir özelliğe sahip olan bir hizmeti veya faaliyeti yerine getiren kooperatifler gibi. Örneğin SCIC[4]'ler ( Toplu Menfaat Kooperatif Şirketi) Fransa'da yerel toplulukların çıkarını koruyan ilginç bir kooperatif tipidir. Bu kooperatiflerde çok farklı meslek gruplarından insanlar bir araya gelerek, kendi yerel bölgelerindeki ortak sorunları çözüm aramaktadırlar. Böylece bölgelerinin, beldelerinin sosyo-ekonomik yönden canlanmasına katkıda bulunmaktadırlar.
Eğer bölge insanları, inisiyatiflerini kooperatif hareket içinde bütünleştirebilirlerse tarihsel süreç içinde kalkınmanın yüksek bir evresiyle kucaklaşabilirler. Kanada'nın kooperatifçilik araştırmaları konusunda öncü bir üniversitesi, birtoplum paradigması[5] sunmak için kooperatifçilik açısından aşağıdaki eylem planını önermektedir :
- kooperatif çözümün sürekli olacağı hizmetleri ortaya koymak için yerel tanıları saptamak (ticaret, konut, finansman, kamu hizmeti, yenilenebilir enerji üretimi[6], sanat,...) ;
- belirli topluluklara (kolektivitelere) ve başkalarına bırakılan çözümü önermek ve çalışanlar tarafından işletmenin dönüşümünü veya yeniden onarılma olanaklarını araştırmak ;
- yerel ekonomiyi destek için topluluklar ile ortaklaşa işletmeciliği geliştirmek (bir araya gelmek, rekabet kutbu, sanat kooperatifi, iş ve istihdam kooperatifi...)
- kooperatiflerde belirli toplulukların işe karışmasını desteklemek için mevzuatı uygun hale getirmek ( SCIC'ler, İtalyan sosyal kooperatifler[7]örneği...)
- Yereldeki gönüllü eylemler, kalkınma için yatırım yapmak isteyen yurttaşlar ve kooperatif hareketin örgütlenmesi, yerel kolektiviteleri ve bölge ihtiyaçlarına göre kurulmıuş kuruluşlar tarafından taşınabilirler.
- Sürdürülebilir kalknma çevresel, ekonomik ve toplumsal ölçütlerle bağlantılıdır. Doğal olarak kooperatifler, yatırım isteyen bölgelerin kalkınması için vardırlar. Kooperatifler , bölgelerin geleceğidirler, onlar kendi aralarında işbirliği yaparak bölgeyi daha ileriye götürürler.
Kendi kalkınmasını sağlamak için yerel bölgeler , iş imkanı ve istihdam açısından çekici olabilecek , kendi çevresini koruyabilecek ve nitelikli bir kültürel ve toplumsal doku oluşturabileceklerdir.
Kooperatifçi selamlarımla.
Dr. Ayhan ÇIKIN
________________________________________
[1] "Mouvement coopératif et Régions : des objectifs partagés ?" GNC, février 2010;http://www.entreprises.coop/UPLOAD/media/file/183_LGNC%20361%20bd%20OK.pdf
[2] Dossier "La Scop, une solution pour l'ancrage territorial des PME", Participer n°623 mai/juin 2007http://www.scop-auvergne.coop/IMG/pdf/p_623_dossie
[3] Mahmut Eskiyörük, "Kooperatifçilik ve Küçük Aile İşletmeciliği", Ulusal Aile Çiftçiliği Sempozyumu, 30-31 Ekim 2014, Ankara, Tebliğ.
[4] Nouvelle donne territoriale, nouvelle forme coopérative" de A.Margado, Territoires, avril 2004
[5] 'Le paradigme coopératif : proposition renouvelée pour répondre aux attentes de la société actuelle"Cahier de l'IRECUS, Université de Sherbrooke, Janvier 2008
[6] Des coopératives citoyennes pour développer les énergies renouvelables" L'ALSACE.fr 06/04/11 et "Et si on construisait des parc éoliens coopératifs ?" par Nolwenn Weiler, basta !, 21 avril 2011.
[7] "Les coopératives sociales Italiennes, insertion et développement local" Danièle Demoustier, François Malboschttp://base.d-p-h.info/es/fiches/premierdph/fiche-premierdph-5922.html
http://blog.radikal.com.tr/ekonomi-is-dunyasi/yerel-kalkinmada-kooperatif-basari-ornekleri-128479
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder