Küreselleşen bir dünyada
yerel kaynakların korunması ve geliştirilmesi önemli bir sosyoekonomik sorun
olarak ortaya çıkmaktadır. Üretimin ve dağıtım kanallarının tekelleşme sürecine
girmesi ile yerel toplulukların (özellikle çiftçiler ve küçük esnaf) gelirleri
ile harcamaları arasında büyük bir fark oluşmaya başlamıştır. Bu fark, "borçlandırma
mekanizması" ile
finanse edilmekte ve insanların hemen hemen hepsi borç batağında
debelenmektedirler. Ne yazık ki Devletlerin de büyük çoğunluğu ayni
benzer borç kıskacı içindedirler.
Bu durumda alternatif bir çözüm
üretilemez mi?
Burada ilk akla gelebilecek konu "yerel
kaynakları " gelir
üretmeye dönüştürebilecek ve bu geliri yerel düzeyde tutabilecek yeni
bir işletmecilik yaklaşımıdır.
Bunun için "yerel kalkınma ve kooperatifler" konusunu irdelemekte yarar vardır[1]. Yerel bölgenin
kalkınması ile kooperatiflerin gelişmesi arasında şu oluşumlar
gözlemlenebilir : finansal özerkliği sağlayabilen yerel ortaklıkların
kurulması; kamu yetkilerinin bir bölümünün yerel düzeyde
gerçekleştirilebilmesi; ekonomin finanslaştırılmasından doğan krizlerin
azalması; nüfus ve ekolojik sorunlardan kaynaklanan baskıların
hafiflemesi; pazarların genişlemesi ve rekabetin berraklaşması,vb..
Kooperatiflerin gelişmesi ile yerel bir
bölgenin kalkınması arasında şu etkileşimler görülebilir : genel olarak alternatiflerin
araştırılması; yerel alternatiflerin araştırılması; toplumun güven kaybına
sebep olan nedenler; bireylerin kendi özçıkarlarını savunmaya iten sebepler,
vb..
Yerel bölgenin kalkınması
kooperatifleşmeden geçer
Kooperatifler fakir, köylü veya
emekçi ekonomisiyle sınırdaş olan geçmişçi bir görünümü taşırlar. Ayrıcakooperatifler ,
ekonominin demokratikleşmesine; toplumsal katılımlı ve kişisel yükümlülük
üzerine oturmuş değerlerin korunmasına/ortaya çımasına ;
insanların güncel özlemlerini, taleplerini etkili ve uygun çözümler getirebilen
çağdaş bir modelin taşıyıcılarıdır.
BMÖ 2009 yılında , 2012 yılını "Daha
iyi bir dünya için, kooperatifler[2]" sloganı ile UKY[3] olarak ilan etmiş ve tüm üye ülkelerde
kooperatifler lehine bir "farkındalık
yaratmak" için kutlamalar düzenlenmesini
sağlamıştır.İşletmecilik biçiminin
orijinalitesi hakkında durum saptaması yapmak; bölge kalkınmasında
kooperatiflerin payını sorgulamak; karşılıklı yardımlaşmalı bir kalkınma için
kooperatif hareket ile bölgeler arasında yapılabilecek işbirlikleri
üzerinde durmak.
Bir Kooperatif girişimin
özellikleri
Gelişmiş ülkelerde kooperatiflerin tüm
ekonomik sektörlerde yatırım yaptıkları gözlemlenmektedir :
- tarımsal
ürünlerin işlenmesi, pazarlanması; ortak ekipman kullanımı , vb . konusunda
tarımsal kooperatifler;
- kooperatif
bankalar;
- satın
alma, esnaf, sanat, tüketim, konut
kooperatifleri;
- Pay
katılımcı şirketler, işçi üretim kooperatifleri vb..
Kooperatifler
çalışmalarını, işletme içinde yedi ana ilkeyi
özümseyerek gerçekleştirirler . Bu ilkeler en sonUluslararası Kooperatifler Birliği (ACI) tarafından 1995'de yeniden
tanımlanmışlardır[4].
Bir başka işletmedir kooperatif
Bir anasözleşme ile
kooperatifçilik ilkelerinin uygulanması, klasik kapitalist işletmelere
göre anlamlı farklılıklar yaratır:
- kooperatif
sermayenin değil kişilerin şirketidir, eğilimi ortaklaşa tercihlerdir;
- kooperatifin
amacı sermayenin karını azamileştirmek değil, üyelerinin faaliyetlerini
ve yeteneklerini değerlendirmektir;
- sonuçları
her şeyden önce yatırımı ve sürekliliği sağlamak için paylaşılmayan
rezervlere ve gelecek kuşaklara yönlendirmektir.
Kooperatifler ortak bir ihtiyacı
cevaplarlar : bir istihdam aracı oluştururlar; bir materyali
kullanırlar; bir üretimi pazarlarlar; bir mirası işletirler; kurulmuş bir
iş zincirini sürdürürler,; "herkesin ihtiyacı olan her şeyi" tedarik
ederler; vb.
Kooperatiflerde "çift
nitelik" kuralı
geçerlidir. Örneğin bir kooperatif ortağı kooperatifin hem
çalışanı ve hem de yöneticisidir.
Kooperatif, başkasının emeği ile sermayesini nemalandırmayı
araştıran bir kapitalistin spekülasyonundan kaçınan ve toplumsal sorumluluk alan kolektif
bir işletmedir.
Kooperatiflerin bu özellikleri
yerel kalkınma için önemli kozlar yaratır.
Kooperatifçi selamlarımla
Dr. Ayhan ÇIKIN
[1] Cahiers du CRISES N°ET9905 "Le
développement local et l'économie sociale : deux éléments devenus
incontournables du nouvel environnement" par Benoît Lévesque, février
1999.
[2] Résolution A/64/136 du 18 décembre
2009
[3] UKY : uluslararası kooperatifler yılı
[4] Daha fazla bilgi için bkz: Ayhan
ÇIKIN, Kooperatifin tanımı ve çalışma kuralları,http://blog.milliyet.com.tr/kooperatifin-tanimi-ve-calisma-kurallari/Blog/?BlogNo=404719
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder