Prof.Dr.
Ayhan Çıkın “Pamuk Bordu”önerisini değerlendirdi:
"Bord
bir çatıdır, alt yapısı olmaz ise işlemez"
E.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım
Ekonomisi Bölümü profesörlerinden Dr.Ayhan Çıkın, Türkiye'’e Bord'la birlikte
tüm olayların çözülebileceği kanısının doğduğunu, oysa bunun yanlış olduğunu
belirterek, alt yapısını oluşturmadan Bord’lar kurmanın bir işlevi
olamayacağını vurguladı.Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümünden Prof.Dr. Ayhan Çıkın, Türkiye’de bir “ Pamuk Bordu” kurulması yolundaki önerileri değerlendirirken, Bord’ların Türkiye’deki tüm sorunları çözemeyeceğini belirtti.Ayhan Çıkın, genellikle bir üründe kurulabilecek Bord’un belki başlangıç olarak iyi olabileceğini ama temel hedefte mümkün olduğu kadar tüm tarımsal ürünleri kapsayabilecek şekilde geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Çıkın Bord’ların alt yapısını oluşturmadan kurulması halinde bir işe yaramayacaklarını da belirtti.
Çıkın, Bord’un üretici ile tüketici arasında yer alabilen tüm kesimleri içine alması gerektiğini belirtirken şöyle dedi:
“Pazarlama sorunları arz-talep dengesizliğinden ortaya çıkar. Bord’larda üretici ile tüketici arasında öyle bir diyalog oluşmalı ki arz-talep olayı dengelensin.Bord’un temel görevlerinden birisi ürünün iç ve dış piyasadaki talebi ile içteki arzını dengeli hale getirmektir. Bord bunu sağlayabilecek kararlar üretmeli ve bu kararları uygulayabilecek bir Pazar yapısı oluşturmalıdır.”
Çiftçinin tarlasını ekerken pazardaki ürünlerin fiyatlarını ve alternatif ürünlerden beklediklerini bilmesi gerektiğini değinen Çıkın, bordların bu boyutta olmadıkları takdirde fiyat istikrarsızlıklarının ve arz-talep dengesinin bozukluğunun yeniden gündeme geleceğini açıkladı. Çıkın şöyle dedi:
“Bordların geliştiği Kanada, İngiltere, ABD gibi ülkelere baktığımızda pazarlama kanallarının çok iyi işlediğini görürüz. Pazarlama kanallarının kuruluşu sırasında en önemli görevi kooperatifler görür. Bordların temel yapılarından biri de bu ülkelerde kooperatifçiliğin gelişmiş olmasıdır”.
Bordların her kesimden insanı içine almakla birlikte çoğunluğunun çiftci üyelerden oluştuğunu söyleyen Çıkın,”bordların temel amacı tarımsal üretimde miktar ve kalite olarak devamlılığı sağlamaktır” dedi.
Çiftçinin pazarlık gücünden yoksun olduğunu, çiftçiyi ekonomik olarak pazarlık gücüne getirebilecek yapılanmaların kurulması gerektiğini belirten Ayhan Çıkın, gelişmiş ülkelerde kurulan başarılı Bord sistemlerinin böyle bir yapılanma üzerine kurulduğunu açıkladı.
Ayhan Çıkın sözlerine şöyle devam etti:
“Bord ekonomik kararlarda katılımcılığı getirecektir. Bu yüzden de alınacak kararlar bir hükümet kuruluşunun aldığı kararlardan daha gerçekçi olacaktır. Bordların başlıca üç amacı vardır: üretici fiyatlarını ve gelirlerini belirlemek; fiyatlarda belirsizlik ve değişkenliği azaltmak; üreticilerin pazarlara daha eşit koşullarda ulaşabilmelerini sağlamak. Bord olayını altyapısı ile birlikte yani çiftçinin örgütlenmesi, çiftçinin pazara hiç olmazsa küçük sanayilere katlması ile gerçekleştirmek gerekir. Bir bordlaşma politikası, kooperatif ve pazar yapılanması politikası ile birlikte ele alınmalı ve ülke ürünlerinin büyük çoğunluğunu kapsayacak şekilde düşünülmelidir. Bord bir çatıdır.Alt yapısı olmazsa işlemez.”
Prof.Dr.Ayhan Çıkın Türkiye koşullarında neler yapılabilir sorusunu ise şöyle yanıtladı:
“Pamuktaki iç talebimiz nedir? Ne kadar ihraç yapılabilir? Bunları sağlıklı şekilde saptayıp, kooperatifler aracılığıyla mesajlar, çiftçilere iletilmelidir. Türkiye’de bir Tarım Ürünleri Pazarlama Yasası çıkarılmalı.Bu yasa içinde Bord sistemi ve onun alt kurumları oluşturulmalıdır.Tarım Ürünleri Konseyi” oluşturulabilir.Bununda alt (sektörel) kuruluşları oluşturularak üretim planlaması buna göre yapılabilir. Tarımsal pazar kanalları geliştirilerek, bunlar içinde çiftçinin ekonomik yönden, hem girdi satın alınırken hem ürününü pazarlarken pazarlık gücünü artırabilecek bir yapılanma kurulmalıdır. Bu yapılanmanın da temelinin kooperatiflerin oluşturacağı unutulmamalıdır”.
Ayhan Çıkın, bugün Türkiye’de bord sistemine en kolay geçebilecek sektörün pamuk sektörü olduğunu belirterek, pamuğun alt yapısının oluştuğunu, sanayisinin kurulduğunu, pamuk çiftçisinin daha bilinçli olduğunu, standartların, kalitelerin belirlendiğini de açıkladı.
Elif Özkan
Yeni Ekonomi Gazetesi
16.06.1986
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder